0

راه اندازی سایت جدید

17 خرداد 1397
سایت جدید راه اندازی شد
0

معرفی کتاب نیه توچکا- فئودور داستایفسکی

12 آذر 1396
 «من پدرم را به یاد نمی آورم. وقتی او مرد من دو ساله بودم.مادرم ...
0

تاثیرآشپزی ایرانی بر آشپزی شبه قاره هند:

12 اسفند 1396
 آشپزی (ایرانی - ترکی) که در شبه قاره هند به آشپزی مغولی مشهور است به ...
0

گل گنبذ Gol Gumbaz

25 اسفند 1396
این بنای زیبای محسور کننده در شهر بیجاپورBijapur  ایالت کارناتاکا ...
0

تاریخچه آشپزی در شبه قاره هند

09 فروردين 1397
پیش از همه چیز لازم به ذکر است که در زبان سانسکریت یا زبان باستانی ...
0

شهری فرانسوی در دل هند –پوندیچری Pondicherry

20 فروردين 1397
این شهر زیبا و تاریخی در ایالت تامیل نادو در جنوب هند و در ساحل ...
0

ازدواج در هندویسم

08 ارديبهشت 1397
قوانین ازدواج در دین هندو براساس قانون مانو  یا Manu  Samriti    می ...
0

راه و روش سفر در هند

25 ارديبهشت 1397
 هند کشوری بزرگ ,زیبا,شلوغ و با تنوع فرهنگی و اجتماعی بسیار زیاد است ...
0

جشنواره ها در هند

01 خرداد 1397
هند کشور تنوع و گونا گو نی های فرهنگی ,طبیعی,اقتصادی و مذهبی می باشد ...
0

کاشت گل برای نوروز در تهران

13 فروردين 1397
 بهار،  تهران به گل های چشم نواز مزین می شود، هم حال خوشی برای ...
0

معرفی کتاب نورپردازی میدان ها

13 فروردين 1397
در این نوشتار مروری اجمالی بر کتاب  پنجم  مجموعه «دانش زیباسازی شهری» ...
0

معرفی کتاب «نورپردازی حاشیه بزرگراه ها»

08 ارديبهشت 1397
  در این گفتار مروری کلی بر کتاب  ششم  مجموعه «دانش زیباسازی ...
0

نگاهی به فیلم گذشته با تاملی بر بدن ، شهرمدرن ، قهرمان و اسطوره

08 ارديبهشت 1397
گذشته برشی از زندگی افرادی است کاملا عادی و آشنا ، گویی به تصادف  ...
0

معرفی کتاب «نورپردازی بناهای تاریخی»

08 ارديبهشت 1397
«نورپردازی بناهای تاریخی» عنوان کتاب  هفتم  از مجموعه «دانش زیباسازی ...
0

معرفی کتاب نورپردازی بناهای ارزشمند

01 خرداد 1397
«نورپردازی بناهای ارزشمند» عنوان کتاب نهم مجموعه «دانش زیباسازی شهری» ...
0

معرفی کتاب نرده ها وحصارها

01 خرداد 1397
در این یادداشت با مرور بر کتاب  هجدهم  مجموعه «دانش زیباسازی شهری» ...
0

معرفی سیاوش کسرائی

24 اسفند 1396
سیاوش کسرائی (۵ اسفند ۱۳۰۵ - ۱۹ بهمن ۱۳۷۴) شاعر، نقاش، از اعضای کانون ...
0

ازدل بستن مگو که گسستن را بر بام ها طبل می‌زنند

23 آذر 1396
اشخاص نمایش؛ نقش اول: کتاب = نمایشنامه مجلس ضربت زدن نقش دوم: الهام ...
0

معرفی کتاب محیط های پاسخده

20 مرداد 1396
                           «محیط های پاسخده» عنوان کتابی  است  که در ...
0

معرفی کتاب «تاریخچه مبلمان شهری»

27 مرداد 1396
«تاریخچه مبلمان شهری» عنوان کتاب  سیزدهم  مجموعه «دانش زیباسازی شهری» ...
0

معرفی کتاب «هویت و مبلمان شهری»

04 شهریور 1396
 در این یادداشت با مطالعه کتاب  چهاردهم  مجموعه «دانش زیباسازی شهری» ...
0

معرفی محمد رسول جليلوند: استاد سازسازی سنتی

27 مرداد 1396
يکی از مهجورترین هنرهای ایرانی که مجال بیان نیافته هنر ساز سازی است ...
0

خلاقیت در نگاه به دنیای پیرامون1 ؛ یادداشتی درباره آثار «مت ویلسون»2

04 بهمن 1396
  دستاوردهای مثبت عصر سرعت و تکنولوژی برای بشر قرن بیست‌ویکم ...
0

معرفي استاد آینه کاری قزوین: رضا گلدوز

07 آذر 1396
هنر آینه کاری هنر دوره اسلامی داراي گنجينه عظيمي از معاني عميق عرفاني ...
0

معرفی استاد محمد بابايی: سنگتراش سنتی قزوين

13 آذر 1395
¢ هنر سنگ تراشي سنتي(حجاري ،حكاكي، منبت ومشبك سنگ ) سنگ‌تراشی و ...
0

خیلی دور خیلی نزدیک؛1 یادداشتی برای معرفی آثار هنری «سیندی چین»2

20 بهمن 1396
 از بین وسایل سرگرمی و تفریحی شهربازی‌، شاید چرخ و فلک، بخاطر پایین ...
0

نقد عکس

12 ارديبهشت 1397
عکاس:مهدی حاتمی عکس با کادر افقی، سایه در یک سوم پایین و روشنی در دو ...
0

نقد عکس و معرفی عباس عطار

23 اسفند 1396
عکاس:عباس عطار درنقد عکس از اطلاعات بیرونی نیزکمک گرفته شده است. ...
0

نقد عکس

10 اسفند 1396
عکاس:مهسا دعاچی با استفاده از نقد روانکاوانه،می توان گفت جنس مونث از ...
0

نقد عکس

20 بهمن 1396
عکاس:امیرحسین زارع دراین عکس افقی که چشم بیننده براحتی به چپ و راست ...

معرفی استاد محمد بابايی: سنگتراش سنتی قزوين

13 آذر 1395
نویسنده:  

¢ هنر سنگ تراشي سنتي(حجاري ،حكاكي، منبت ومشبك سنگ )

سنگ‌تراشی و حجاری در ایران، قرن‌ها قبل از میلاد با تهیه لوازمی جهت شکار حیوانات و وسایل اولیه زندگی آغاز شد و بیشتر به تهیه وسایل کشاورزی و ابزارآلات شکار و کندن پوست حیوانات‌ اختصاص داشت. لوازم سنگی به دست‌ آمده از غار«هوتو» در نزدیکی بهشهر که‌ قدمت آن به 8000 تا 11000 سال قبل از میلاد می‌رسد، دلالت بر همین امر دارد. (نشریه اقتصاد " نامه اتاق بازرگانی " بهمن 1376 - شماره 358)

هنر حجاري در تزئينات معماري نقش بسزايي داشته است. از ارکان اصلی بنا همچون پایه ستون ها و ازاره های سنگی گرفته تا تزئیناتی چون کتیبه های سنگی و در بسياري از موارد نقش اساسي در تهيه و ساخت ملزومات بنا را بر عهده داشته است. استحکام و مقاومت بالای سنگ در برابر عوامل محیطی، خواص فيزيكي و شیمیایی و قابليت هاي مختلف آن در سنگ هایی با جنس و خواص متفاوت و ... سبب استفاده از سنگ در ابعاد وسيعي چه در قالب تزئيني و چه در قالب كاربردي شده است. ستون هاي سنگي، سنگاب ها (آبخوري هاي دوره اسلامی به دليل اينكه مردم تشنه را سيراب مي نمايند، داراي تقدّس خاصي هستند)، ازاره هاي سنگي ايوان ها و صحن ها، پایه ستون ها، كتيبه ها، مجسمه ها، ناودان ها، آسیاب های دستی و ... از جمله مواردي بی شماری است كه در ساخت آن ها از هنر حجاري استفاده شده است. حجاری سنتی هم به صورت ایجاد نقوش برجسته بر روی زمینه سنگی کاربرد دارد و هم در ساخت اشیاء کاملا سه بعدی. نمونه های حجاری بر روی زمینه سنگی اغلب دارای ظرافت خاصی بوده و در کتاب "صنایع دستی کهن ایران" از آن با نام هایی چون "حجاری ظریفه"، "قلمزنی روی سنگ" و "منبتکاری روی سنگ" نیز یاد شده است. کتیبه های موجود در ابنیه تاریخی از نمونه های بارز این شیوه حجاری هستند. حجاری احجام سه بعدی از قبیل سنگاب ها و آسیابهای دستی و ظروف سنگی شیوه دیگری در این هنر به شمار می رود که اغلب محصولات آن از تزئینی بودن صِرف جدا شده ومحصولاتی کاربردی می باشند. اگرچه نمی توان این هنر را صرفاً از رشته های وابسته به معماری نامید اما می توان چنین عنوان کرد که حجاری در بسیاری از موارد در خدمت معماری بوده و دلیل آن را هم می توان خواص منحصر به فرد سنگ و مقاومت بسیار زیاد آن در مقابل عوامل محیطی چون دما و رطوبت و ... دانست.

¢ هنرسنگ تراشي در قزوين

سنگتراشی در گذشته جایگاه ویژه ای در معماری داشته و استادکاران چیره دست سنگ تراش همواره با در هم آمیختن هنر حکاکی ، حجاری و مشبک سنگ در بسیاری از بناهای قزوین آثاری منحصر به فرد خلق نموده اند.

استفاده از سنگ در معماری سنتی همواره چه به عنوان عنصری تزئینی چون سر ستون ها و پایه ستون ها و نقش برجسته های تزئینی و چه به عنوان اصلی مهم و کاربردی در بناها همچون نور گیر های مشبک سنگی در زیر پله ها و سقف ها ، ناودان ها و حوض ها استفاده می شده است. قسمت مهمی از آثار سنگی، خطوطی است که به گونه نظم ونثر و آیاتی از کلام‌ا.. مجید بر روی سنگ‌های مرمر، کتیبه‌های مساجد، آب‌انبارها، مدارس قدیمی و گرمابه‌های باستانی حک شده است. البته تنها کاربرد این هنر های زیبای سنگی در معماری نبوده و ترکیب هنر حکاکی روی سنگ و خطوطی چون نسخ، نستعلیق و کوفی و استفاده از نقوشی خاص بر روی سنگ مزارهای این شهر نیز از جمله کاربردهای هنر های سنگی به شمار می رود. نقوش مورد استفاده در این مورد شامل نقوشی مرتبط با ابزار و اشیاء ، پیشه و یا شاخصه بارز فرد فوت شده بوده است. نقوشی چون شانه ،تسبیح ،مهر ، تیشه و تبر، سرنیزه، خنجر ، اسب و سوار و ...

سنگتراشی تا سالیانی پیش یکی از پیشه های رایج در بین مردم ایران زمین به شمار می رفت. پیشه ای آمیخته با هنر که چون بسیاری از پیشه ها از پدر به پسر منتقل می شد. محمد بابایی نیز هنرمندی است که سنگ تراشی را از کودکی در کنار پدرش آموخته و شاید آن زمان گمان نمی کرده که روزی تنها سنگ تراشی شود که در این شهر هنرنمایی و یا دست به ترمیم و مرمت آثار استادان پدر خویش ببرد. این هنرمند 45 سال از عمر خود را مشغول به تیشه زدن به سنگ های مختلف و خلق نمونه های مختلفی از حکاکی و حجاری و مشبک سنگ بوده است . و علاوه بر خلق نمونه های سنگی بسیار ، آثار سنگی بسیاری از بناهای تاریخی استان قزوین را نیز مرمت نموده است. از جمله بناهایی که می توان هنر نمایی محمد بابایی را در آنها مشاهده کرد مسجد جامع قزوین ، خانه تاریخی میریانزاده، خانه تاریخی زعیم ، حسینیه امینی‌ها و ... می باشد.

گفتگو با استاد محمد بابايي

اين گفتگو بهانه اي شد تا در مدرسه صالحيه در حين انجام كار به ديدار وي برويم وبا او در حالي كه براي ديدن آثارش دركوچه پس كوچه هاي حوالي مدرسه صالحيه و خانه ميريانزاده قدم زديم و به گفتگو پرداختیم . استاد محمد برایمان از خودش، هنرش و روزگار کار و حرفه‌اش می‌گوید و نیز، از گلايه ها و خاطرات قديم، از تعصب و تعلقی كه به تك تك آثار سنگي بناهاي تاريخي دارد واز حس نگراني و دلشوره اي كه هم وزن درد استخوان هاي دستش شب ها آزارش مي دهد، بار نگراني كه بابت آينده نامعلوم اين هنر با خودبه دوش مي كشد كم از نگراني اتيه فرزندانش نيست .

¢ لطفا از خودتان بگویید. از چه سنی به هنر سنگ تراشي روی آوردید.

ـ محمد بابايي هستم متولد سال 1341 قزوین که بنا به پیشینه و شغل پدری از 8 سالگي بجاي بازي با سنگ را تراشيده ام.

¢ زیر نظر چه اساتیدی بودید؟

ـ سنگتراشي را زير نظر پدر، استاد صادق بابايي یاد گرفتم.

¢ الان تنها شغل‌تان سنگ تراشي ‌است و از این راه امرار معاش می‌کنید؟

ـ بله، تنها هنر وپيشه اي كه ياد دارم وبلدم سنگ تراشي است البته هم حجاري وهم حكاكي وهم مشبك سنگ است .

¢ مکان فعالیت تان فقط به قزوین محدود می‌شود و یا بیرون از استان هم فعالیت می‌کنید؟

ـ تا بحال در قزوين كار كرده ام وتقريبا در همه بناهاي تاريخي، اولين كارم به صورت حرفه اي در خانه ميريانزاده (پله ها وفواره آب نما، پاي ستون ها و.... ) بوده است .از ديگر كارهايم در شهرباني دور پايه هاي ستون هاي شهرباني موزه شهر ناودان هاي مسجد جامع، بين راه پله هاي خانه زعيم، مشبك هاي گره چيني بر روي سقف هلالي نور گير حمام پير حصار حسينيه اميني ها ، كتيبه هاي خوشنويسي توپر وخالي و... .

علاوه بر كارهاي سنگي در بناهاي تاريخي ،تابلو هايي نيز با موضوعات شاعرانه، تمثيلي و روايتي كار كردم و خيلي هم مورد توجه همه قرار گرفته است ولي مشكلي كه وجود دارد اينكه اگر قرار باشد در قبال كار هنري مخصوصا در رشته ما ، پولي پرداخت نشود همه كار هنري را دوست دارند و فكر مي كنند نبايد بابت وقت و كاري كه براي انجام كار هنري مي شود هزينه اي پرداخت شود . خيلي اوقات كارهاي زيادي تراشيده ام با موضوعات ليلي ومجنون وخسرو شيرين و غيره ولي بدون دريافت پولي آنرا برده اند و زحمت هنرمند هم بابت هزينه، وقت و هنرش ناديده گرفته شده است . براي جلوگيري از اين كار ديگر هر كاري كه مي تراشم داخل ديوار منزل تعبيه مي كنم كه براحتي قابل بردن نباشد .(استاد: با لبخندی بر لب والا به قرآن چي كنيم آخه )

¢ از ابزار و وسايل و مواد اوليه سنگ تراشي كمي برايمان بگوييد .

ابزار مورد نیاز برای این رشته شامل تیشه (دندانه شانه ای)، قلم سر الماسی از جنس فولاد خشکه و چکش است. قلم های مورد نیاز بر حسب درشتی یا ریزی طرح می تواند متفاوت باشد اما درازای آنها عموما 15 سانتی متر است. این قلم ها در اشکال مختلف و با کاربردهای متفاوتی به حجار (نقار) در ساخت اثر کمک می کنند. قلم هایی چون "قلم سوزنی" یا "نقاری سوزنی"، قلم های میان تهی به نام " دَم قاشقی" در نمونه های ظریف تر و با نقوش ریز تر و قلم های بزرگ در نمونه های بزرگ تر و سه بعدی به کار گرفته می شوند. در برخی موارد از سوهان یا سمباده نیز برای تکمیل اثر استفاده می شود. سنگ های مناسب برای حجاری سنگ هایی چون مرمر سفید (نمونه های بسیار زیبای آن در حمام صفا در قزوین موجود است)، مرمر سبزفام یا دانه های ریز(سنگ گندمی)، مرمر خاکستری، سنگ سیاه، مرمر سبز نرم یا سنگ یشم و سنگ سماغ، گرانیت، ابق و رز صورتی است.

 

در مورد طراحي اثر هم معمولا به صورت ذهني انجام مي شود .در حال حاضر این شیوه در قزوین رواج بیشتری داشته و اغلب نمونه های معاصر با این روش ساخته شده است. در این شیوه هنرمند طرح را به صورت ذهنی اجرا می نماید و نیازی به کشیدن طرح بر روی سنگ نیست. اما اگر قرارباشد طرح قبلا تهيه شده وسپس بر روي كار انداخته شود. در این روش سنگ زمینه مطابق با فرم و اندازه مورد نیاز به کمک تیشه تهیه می شود و طرح مورد نظر که می تواند نقوش مختلف گیاهی یا جانوری و یا خط باشد به کمک مرکب یا مداد کشیده می شود. سپس خطوط اصلی به کمک قلم نوک تیز و زمینه به کمک قلم های میان تهی حجاری می شود.

¢ وضعیت كار و درآمد اين رشته در حال حاضر چگونه است ؟

 

كار ما فقط مختص به مرمت بناهاي تاريخي استان است . مثل كاروانسراها (هجيب و ... ) مساجد ومدرسه ها وخانه ها وعمارت هاي تاريخي مثل ( مدرسه صالحيه خانه زعيم خانه ميريانزاده خانه آرازي خانه بهروزي خانه داعي و عمارت عالي قاپو شهرباني و .......) ديگر هيچ خانه جديدي نيست كه بخواهند در آن كار سنگتراشي ويا مشبك سنگ انجام دهند و حق هم دارند در آپارتمان هاي امروزي كه هيچ چشم انداز مطلوبي براي صاحب خانه در آن نيست ديگر پنچره هاي مشبك سنگي ويا راه پله هاي سنگي ويا نور گير هاي مشبك سنگي به دردي نميخورد . ما در حال حاضر كه بروي مرمت سنگ هاي مدرسه صالحيه (سنگ هاي ازاره ناودانها و.... ) كار مي كنيم روزي 8 ساعت در حال كار هستيم البته اين را هم بگويم كه به خاطر نبودن كار سنگ به صورت مداوم اينروزها كار بند كشي هم انجام مي دهم .

¢ وضعیت آموزش این حرفه چگونه است؟

ـ این رشته فنون و مشکلات زیادی دارد که یک کارآموز باید یاد بگیرد. سنگيني زمينه كار ،سنگيني تيشه و زحمت زياد ضربات تيشه بر سنگ از عهده و توان هر دست واستخوتني بر نمي آيد البته بوده كه دست و استخوان قوي بوده ولي ديگر جوان ها راضي نمي شوند از بدنشان ايقدر كار سنگين بكشند . یک نفر باید چند سال بیاید پیش ما کار کند تا تمام آن را آموزش ببیند. این دوره و زمانه همه کارهای زودبازده را می‌خواهند؛ حوصله یادگیری بلند مدت ندارند. ضمن اینکه بعد از سپری کردن این زمان، بازار کار سودآوری هم در انتظار آنها نیست و درآمدی از این هنر عاید آنها نمی‌شود؛ به دلیل رونق کم اين حرفه هیچ رغبتی به ادامه این حرفه ندارند و چه بسا پس از چند سال و بعد از نسل ما این حرفه به فراموشی سپرده شود.

¢ از استاد كارهاي قديمي چند نفر را نام ببريد :

 

ـ مهدي خان ، حاج اصغر سنگ تراش ،محمود سنگتراش، علي گل ،و پدرم حاج صادق بابايي كه فقط ازميان آنها پدرم در قيد حيات است . البته استاد كارهاي قديمي ديگري مثل : استاد تقی حجارها ، کاظم سلطانی، صفر حق مرادی، تقی حنیفه و حسین زنجانی که اکنون دار فانی را وداع گفته اند.

 

666  بازدیدها
اعظم اکبرحلوایی

قدیمی ترین مطالب

درباره ما

سایت پژوهش هنر کاری جمعی، داوطلبانه و بدون هر نوع جهت گیری است. کلیه نویسندگان از پژوهشگران، هنرمندان، کارشناسان، اساتید و هنرجویان حوزه هنر بوده و سعی در نشر و آگاهی  در حوزه پژوهش هنر به زبان پارسی و قابل دسترس برای کلیه علاقمندان و هنر جویان دارند.

ازدوستان فعال در حوزه های مختلف فرهنگی - هنری از جمله نگارش مقالات: تخصصی، پژوهشی و یادداشت های معرفی: کتاب، حوزه های نو و بینا رشته ای، هنرمندان، فیلم مستند، تهیه گزارش از رویدادهای پژوهش هنر و... فعالیت دارند، دعوت می نماییم  ما را یاری نمایند:   Golzarleila@yahoo.com

بیشترین نظرات

ما از کوکی ها برای بهبود وب سایت استفاده می کنیم. برای مشاهده اطلاعات بیشتر مراجعه کنید به سیاست کوکی ها. من در سایت از کوکی ها استفاده می کنم. قبول کردن