0

راه اندازی سایت جدید

17 خرداد 1397
سایت جدید راه اندازی شد
0

معرفی کتاب نیه توچکا- فئودور داستایفسکی

12 آذر 1396
 «من پدرم را به یاد نمی آورم. وقتی او مرد من دو ساله بودم.مادرم ...
0

تاثیرآشپزی ایرانی بر آشپزی شبه قاره هند:

12 اسفند 1396
 آشپزی (ایرانی - ترکی) که در شبه قاره هند به آشپزی مغولی مشهور است به ...
0

گل گنبذ Gol Gumbaz

25 اسفند 1396
این بنای زیبای محسور کننده در شهر بیجاپورBijapur  ایالت کارناتاکا ...
0

تاریخچه آشپزی در شبه قاره هند

09 فروردين 1397
پیش از همه چیز لازم به ذکر است که در زبان سانسکریت یا زبان باستانی ...
0

شهری فرانسوی در دل هند –پوندیچری Pondicherry

20 فروردين 1397
این شهر زیبا و تاریخی در ایالت تامیل نادو در جنوب هند و در ساحل ...
0

ازدواج در هندویسم

08 ارديبهشت 1397
قوانین ازدواج در دین هندو براساس قانون مانو  یا Manu  Samriti    می ...
0

راه و روش سفر در هند

25 ارديبهشت 1397
 هند کشوری بزرگ ,زیبا,شلوغ و با تنوع فرهنگی و اجتماعی بسیار زیاد است ...
0

جشنواره ها در هند

01 خرداد 1397
هند کشور تنوع و گونا گو نی های فرهنگی ,طبیعی,اقتصادی و مذهبی می باشد ...
0

کاشت گل برای نوروز در تهران

13 فروردين 1397
 بهار،  تهران به گل های چشم نواز مزین می شود، هم حال خوشی برای ...
0

معرفی کتاب نورپردازی میدان ها

13 فروردين 1397
در این نوشتار مروری اجمالی بر کتاب  پنجم  مجموعه «دانش زیباسازی شهری» ...
0

معرفی کتاب «نورپردازی حاشیه بزرگراه ها»

08 ارديبهشت 1397
  در این گفتار مروری کلی بر کتاب  ششم  مجموعه «دانش زیباسازی ...
0

نگاهی به فیلم گذشته با تاملی بر بدن ، شهرمدرن ، قهرمان و اسطوره

08 ارديبهشت 1397
گذشته برشی از زندگی افرادی است کاملا عادی و آشنا ، گویی به تصادف  ...
0

معرفی کتاب «نورپردازی بناهای تاریخی»

08 ارديبهشت 1397
«نورپردازی بناهای تاریخی» عنوان کتاب  هفتم  از مجموعه «دانش زیباسازی ...
0

معرفی کتاب نورپردازی بناهای ارزشمند

01 خرداد 1397
«نورپردازی بناهای ارزشمند» عنوان کتاب نهم مجموعه «دانش زیباسازی شهری» ...
0

معرفی کتاب نرده ها وحصارها

01 خرداد 1397
در این یادداشت با مرور بر کتاب  هجدهم  مجموعه «دانش زیباسازی شهری» ...
0

معرفی سیاوش کسرائی

24 اسفند 1396
سیاوش کسرائی (۵ اسفند ۱۳۰۵ - ۱۹ بهمن ۱۳۷۴) شاعر، نقاش، از اعضای کانون ...
0

ازدل بستن مگو که گسستن را بر بام ها طبل می‌زنند

23 آذر 1396
اشخاص نمایش؛ نقش اول: کتاب = نمایشنامه مجلس ضربت زدن نقش دوم: الهام ...
0

معرفی کتاب محیط های پاسخده

20 مرداد 1396
                           «محیط های پاسخده» عنوان کتابی  است  که در ...
0

معرفی کتاب «تاریخچه مبلمان شهری»

27 مرداد 1396
«تاریخچه مبلمان شهری» عنوان کتاب  سیزدهم  مجموعه «دانش زیباسازی شهری» ...
0

معرفی کتاب «هویت و مبلمان شهری»

04 شهریور 1396
 در این یادداشت با مطالعه کتاب  چهاردهم  مجموعه «دانش زیباسازی شهری» ...
0

معرفی محمد رسول جليلوند: استاد سازسازی سنتی

27 مرداد 1396
يکی از مهجورترین هنرهای ایرانی که مجال بیان نیافته هنر ساز سازی است ...
0

خلاقیت در نگاه به دنیای پیرامون1 ؛ یادداشتی درباره آثار «مت ویلسون»2

04 بهمن 1396
  دستاوردهای مثبت عصر سرعت و تکنولوژی برای بشر قرن بیست‌ویکم ...
0

معرفي استاد آینه کاری قزوین: رضا گلدوز

07 آذر 1396
هنر آینه کاری هنر دوره اسلامی داراي گنجينه عظيمي از معاني عميق عرفاني ...
0

معرفی استاد محمد بابايی: سنگتراش سنتی قزوين

13 آذر 1395
¢ هنر سنگ تراشي سنتي(حجاري ،حكاكي، منبت ومشبك سنگ ) سنگ‌تراشی و ...
0

خیلی دور خیلی نزدیک؛1 یادداشتی برای معرفی آثار هنری «سیندی چین»2

20 بهمن 1396
 از بین وسایل سرگرمی و تفریحی شهربازی‌، شاید چرخ و فلک، بخاطر پایین ...
0

نقد عکس

12 ارديبهشت 1397
عکاس:مهدی حاتمی عکس با کادر افقی، سایه در یک سوم پایین و روشنی در دو ...
0

نقد عکس و معرفی عباس عطار

23 اسفند 1396
عکاس:عباس عطار درنقد عکس از اطلاعات بیرونی نیزکمک گرفته شده است. ...
0

نقد عکس

10 اسفند 1396
عکاس:مهسا دعاچی با استفاده از نقد روانکاوانه،می توان گفت جنس مونث از ...
0

نقد عکس

20 بهمن 1396
عکاس:امیرحسین زارع دراین عکس افقی که چشم بیننده براحتی به چپ و راست ...

معرفي استاد آینه کاری قزوین: رضا گلدوز

07 آذر 1396
نویسنده:  

هنر آینه کاری هنر دوره اسلامی داراي گنجينه عظيمي از معاني عميق عرفاني و حكمي است زيرا اين هنر ريشه در بنيان‌هاي ژرف تفكري معنوي و الهي دارد. اين هنر،گاه با خلق صورت‌هاي جديد و گاه با بهره گيري از تصاوير و فرم‌هاي هنري گذشته همچون ايران باستان و ايران قبل از اسلام و با نگرش و معنا بخشي مجدد متجلي مي شود .زبان هنر اسلامی، زبان نمادين و رمزگونه است و اين رموز و نمادها حامل معناي دروني و ذاتي اين هنر بوده و تنها راه بررسي معناي هنر اسلامی و آثار هنري آن بررسي اين نمادها و سمبول‌هاست. در واقع مي توان گفت زبان نمادين، زباني است كه هنر در تمدن‌هاي ديني برمي‌گزيند و مفاهيم دروني خود را در قالب آن بيان مي‌كند.

يکي ازاين هنرهاي اسلامي هنر آينه و آينه کاري است. در واقع آينه‌ها نيز معنايي نمادين را با خود حمل مي کنند. آنها «محمل‌هايي براي نمايش وجوه مختلف و منکثر جهان محسوب مي شوند. کثيرالابعاد بودن نيز دلالتي تلويحي به امکان ناپذيري شناخت حقيقت بالذات مي کند.» اين به آن معناست که ذات مطلق و نهان خداوند به هيچ روي قابل شناسايي نبوده و همه جلوه‌هاي خلقت و پديده‌ها در عين اينکه تجلي او هستند ولي خداوند از تمثل به هر چيزي مبراست و ما هيچ گاه به نحو قطعي قادر به شناسايي حقيقت مطلق خداوند نيستيم. در واقع «آينه‌ها جلوه‌اي ديداري پديد مي‌آورند که امر واقع و امر موهوم را در هم مي آميزد، در اينجا مظاهر اشيا چنانند که گويي از ميان پرده يا حجابي ديده مي‌شوند و اشباه چندگانه حقيقت واحد، مرزهاي جهان واقعي را به هم مي‌ريزد. »زيرا در واقع تمام پديده‌هاي عالم هستي در عين اينکه تجلي خداوند هستند در عين حال پوشاننده و حجابي براي حقيقت مطلق محسوب مي شوند. و چنانچه ابن عربي مي‌گويد : « با اين همه، کسي معمولا به سبب دقت و ظرافت فوق العاده اين حجاب از آن آگاه نيست.

آينه کاري هنر ايجاد اشکال منظم در طرح ها و نقش هاي متنوع با قطعات کوچک و بزرگ آينه به منظور تزيين سطوح داخلي بناست. حاصل اين هنر ايجاد فضايي درخشان و پرتلألؤ است که از بازتاب پي درپي نور در قطعات بي شمار آينه پديد مي آيد. آينه کاري را بايد واپسين ابتکار هنرمندان ايراني در گروه هنر هاي زيبا دانست که ايرانيان در معماري داخلي و تزيين درون بنا به کار گرفته اند. اجراکنندگان اين هنر، که به دقت و ظرافت و حوصلة بسيار در کار نيازمند است، از زمان پيدايش آن تاکنون، همواره هنرمندان ايراني بوده اند. آفرينش آثار هنري بديع و زيبا نيازمند عوامل گوناگون و بي شماري است که فقدان حتي يکي از آنان در آراستگي و کمال اين اثر خلل وارد مي کند. متأسفانه، عظمت هنر آينه کاري رفته رفته به دست فراموشي سپرده شده است. بااين وصف، ضرورت پاسداري و حمايت از حفظ و گسترش اين هنر زيبا و شگفت در کنار ساير هنرهاي دستي و تزييني آشکار است.

در این رشته هنری، هنرمند آینه کار با استفاده از شيشه و برش آن به اشکال متنوع، فضایی درخـشان و زیبا در بناها می آفریند کـه از بازتـاب نـور در قطعـات بـی شـمار آینـه تشعـشع و درخـشش زیبـایی در تزئينات بناها ایجاد می شود و پوششی بسيار مناسب و زیبا برای تزئين و اَمـود (پوشش جدا از اسکلت) بنـا از نظـر اسـتحکام و دوام است. آب و آینه در فرهنگ ایرانيان همواره به شکل دو نماد پـاکی و روشـنایی، راسـتگویی و صـفا مـورد توجـه بوده و احتمالاً به کارگيری آینه در تزئينات معماری برگرفته از همين فرهنگ است.

قزوين خاستگاه  هنر آینه کاری

از سابقه هنر آینه کاری مدارک روشنی در دست نيست. اجرای ایـن هنـر از ابتکـارات هنرمنـدان ایرانـی است و شواهد و مدارک تاریخی موجود حاکی از آن است که، برای نخستين بار آینه در تزیين بنای خانه شاه تهماسب صفوی در سال (٩۴٨-٩٣ هجری قمری) در قزوین استفاده شده است. در بنای ایوان خانه قزوین که در سال ٩۵١ آغاز و تا سال ٩۶۵ هجـری قمـری بـه پایـان رسـيد مـی تـوان استنباط کرد که پيشينه کاربرد آینه در این بنا به نيمه سده دهم قمری می رسد. در این خصوص خواجه زین العابدین علی عبدی بيگ نویدی شيرازی در کتاب «دوحه الازهار» که پيش از سال ٩۵۵ قمری سروده شـده و در وصـف دیـوان خانـه قـزوین و ایـوان آینـه کـاری شـده آن ابيـات زیـر را می سراید:

زهی فرخ بنای عالم آرای     که در عالم ندیدی کس چنان جای

 به هر یکجا نبش ایوان دیگر        جهان آرا نگارستان دیگر

بهر ایوان که آید در مقابل             شود آیينه بخشش مقابل    

آینه کاری در بنا، از قزوین آغاز و با انتقـال پایتخـت صـفویان از قـزوین بـه اصـفهان در سـال ١٠٠٧ هجری قمری به این شهر و سپس به شهرهای دیگر ایران گسترش یافت. هر هنری همواره با روح انسان در ارتباط است و تداوم آن در ادوار مختلف نشان از موفقیتش دارد، اگرچه زمانی هنر آینه‌کاری جزو جدا نشدنی معماری ایرانی اسلامی بوده اما سال‌هاست که در معماری مدرن، استفاده از آن زنگار گرفته است.

مصاحبه با استاد گلدوز :

  • لطفا خودتان را معرفی کنید:

رضا گلدوز  متولد سال 1329 قزوين .بنا به پيشينه وشغل پدري تا حدود 40 سالگي در عطاري در بازار مشغول بكار بودم .

  • از چه سني به هنر آينه كاري  روي آورديد :

تقريبا حدود 25 سال پيش  به صورت تصادفي وبه خاطر دوستي با استاد يزبري كه در امامزاده باراجين مشغول كار گچبري بودند با ايشان همكاري كردم و كم كم اين همكاري در زمينه آينه كاري جدي تر شد و از آن زمان به بعد به صورت حرفه اي وتمام وقت مشغول كار آينه كاري شدم .

  • زير نظر چه اساتيدي فعاليت كرديد؟

آينه كاري را به صورت خود آموز يادگرفتم و تحت نظر هيچ استادي آموزش نديدم .از بچگي وجواني به رسم ونقوش هندسي علاقه داشتم و رسمهايي كه ميكشيدم بسيار دقيق و درست بود .

  • تنها از اين راه امرار معاش مي كنيد ؟

بله دراين 25 سالي كه مشغول هنر آينه كاري هستم فقط مشغول به اين حرفه هستم و تنها شغل وحرفه و هنرم آينه كاري است  كه البته چندين سال است كه رواج اين هنر به حداقل رسيده  و بازار كار آن از رونق افتاده است .  بنا به خصوصيات آينه كاري ،نمود اين هنر بيشتر در اماكن متبركه ،حسينيه ها و مساجد وامامزاده هاست  كه البته ان هم اخيرا به لطف وكم كاري اداره اوقاف بنا بر كم شدن هزينه ها و دستمزد ها ، مرمت اماكن متبركه به مناقصه گذاشته شده و توسط افراد غير متخصص با هزينه هاي اندك بيشتر از آنكه مرمت شود آسيب ديده اند .  قديمترها بر اساس تمول خانواده ها به تناسب متراژ خانه ها ونوع شغل صاحب خانه هنر آينه كاري در ديوار خانه ها سقفها و گچبري ها استفاده مي شد و اين هنر حتي تا اواخر پهلوي هم ادامه داشت ولي چند دهه است كه ديگر اثري از آينه كاري تقريبا در هيچ خانه اي ديده نميشود مگر به ذوق و سليقه صاحب خانه كه شايد در سطح شهر انگشت شمار باشند .

  • مكان فعاليت شما  محدود در قزوين است ، يا بيرون از استان هم فعاليت مي كنيد ؟  چه بناهايي را آينه كاري يا مرمت كرده ايد  ؟

هر دو،  به عنوان مثال آينه كاري چهار انبيا /امامزاده اسماعيل /امامزاده باراجين /زبيده خاتون /حليمه خاتون /حسينيه زرنگار /مرمت امامزاده حسين /سلطان سيد محمد /حرم دوطفلان مسلم در عراق و.....

  • وضعيت آموزش  اين  حرفه چگونه است ؟

این رشته فن هاي مشكل و زيادي دارد که یک کارآموز باید یاد بگیرد. یک نفر باید چند سال بیاید پیش ما کار کند تا تمام آن را آموزش ببیند. این دوره زمانه هم همه کارهای زود بازده را می خواهند. حوصله یادگیری بلند مدت ندارند. ضمن اينكه بعد از سپري كردن اين زمان بازار كار سود آوري هم در انتظار آنها نيست و درآمدي از اين هنر عايد آنها نمي شود .حتي پسر من به هم كه به این حرفه آشنايي كامل دارد و از کودکی شاهد كارهاي من بوده است به دليل رونق كم اين هنر هيچ رقبتي به ادامه اين حرفه ندارد و چه بسا بعد از چند سال،  بعد  از نسل ما اين حرفه به فراموشي سپرده شود .

  • ويژگي آينه كاري قزوين  چيست ؟

روش آينه كاري در قزوين به اين صورت است كه ابتدا خود استاد آينه كار طرح مورد نظر را انتخاب مي كند و آن را روي كاغذ رسم پياده مي نمايد. در آينه كاري عمدتا از طرحهاي هندسي ( طبق اصول گره) استفاده مي شود و هرچه جزييات گره بيشتر باشد آينه كاري ظريف تر خواهد بود. پس از مشخص شدن طرح يا طرح ها (چرا كه ممكن است چندين طرح متنوع در قسمتهاي مختلف ديوار، سقف يا ... استفاده شود) و كشيدن طرح ها روي كاغذ رسم به طور دقيق، الگوي طرح مورد نظر روي ورقه هاي طلقي پياده شود. اين كار باعث مي شود تا دوام طرح بيشتر باشد و براي طرحهاي قرينه نيز يك چهارم يا يك دوم طرح كشيده مي شود. دقت در طراحي و برش طرح از اهميت بسيار بالايي برخوردار است چرا كه اشتباه در محاسبه حتي به صورت جزيي، پس از كنار هم چيدن كار نهايي بسيار بزرگ جلوه كرده و به اصطلاح چفت شدن كار دچار نقص مي گردد.

آينه كاري در قزوين روي زمينه گچي انجام مي شود اما گاهي بنا به ضرورت روي چوب و يا آينه و يا زمينه ديگري قابل انجام است. پس از كشيدن طرح، اگر سطح مورد نظر براي آينه كاري داراي الگوي يكنواختي باشد، استاد آينه كار با قطعات آينه شروع به كار مي كند اما اگر در سطح مورد نظر چندين طرح مختلف به كار رود، به طور مثال در وسط سطح بخواهد از شمسه يا ترنج استفاده كند، الگوي طلقي ترنج يا شمسه روي محل مورد نظر براي آينه كاري (روي گچ)  انداخته شده و با مداد دور آن رسم مي گردد و در واقع اين محيط كار را مشخص مي كند كه طرح آينه هاي داخل اين محيط را از خارج آن جدا نمايد. قبل از شروع به كار و چسباندن آينه ها، استادكار سطح مورد نظر را روغن مي زند. اين روش خاص اساتيد قزوين است و باعث دوام كار مي شود.

داخل اين محيط بايد تكه هاي آينه طبق طرح مورد نظر چسبانده شود. زيركار آينه كاري روي سقف يا ديوار يا... از گچ است و بهتر است كه گچ زنده باشد و اين از ويژگي هاي آينه كاري قزوين است كه روي گچ زنده كار مي كنند و استادكار اجازه نمي دهد كه چندين مرتبه سفيد كاري انجام شود چرا كه اين كار كيفيت آينه كاري و دوام آن را كم مي كند. سپس آينه ها به قطعات مورد نظر و طبق محاسبه و طرح، با الماس بريده مي شوند و با مخلوطي از چسب چوب و سريش كه به مقدار كم پشت آينه با كاردك ماليده مي شود، روي گچ در محل مورد نظر چسبانده مي شود.

روش كار در قزوين به اين صورت است كه يك قطعه آينه هرچقدر هم كه كوچك باشد جداگانه چسب اندود مي شود، چراكه در بعضي مناطق ديده شده كه چسب به صورت يك دست روي ديوار ماليده شده و آينه ها سريع روي آن چسبانده مي شوند. اين كار هرچند سرعت كار را زياد مي كند ولي دوام زيادي ندارد. اگر بخواهند كمي كار را برجسته كنند مقدار چسب را كمي بيشتر مي زنند. در نهايت قطعات آينه كنار هم چيده شده و طرح كامل مي شود.

ذكر اين نكته ضروري است كه ابتدا فضاي مورد نظر براي آينه كاري قاب بندي مي شود به اين صورت كه لبه هاي هر ديوار يا سقف با باريكه اي از آينه رنگي يا معمولي كه اصطلاحا تسمه ناميده مي شود قاب گرفته مي شود. اين كار باعث مرتب بودن و جدا سازي فضاي آينه كاري شده با فضاهاي مجاور مي گردد. همچنين فضاهايي با طرحهاي مختلف بوسيله تسمه در رنگ هاي مختلف از هم جدا مي شوند. گاهي براي اماكن متبركه ديده شده كه اسامي ائمه اطهار يا اسامي خداوند بر فضاي دروني بنا آينه كاري شده است. اين اسامي روي گچ چسبانده نمي شود بلكه روي آينه كاري قبلي و معمولا با آينه رنگي چسبانده مي شود. تيغه الماس براي بريدن قطعات آينه كه داراي لبه هاي صاف و بدون انحنا (هندسي) هستند مفيد است اما براي اشكال منحني نظير انواع گلبرگ ها يا اسامي مختلف و امثال آن نمي توان از تيغه الماس استفاده كرد. براي اين كار ابتدا اطراف طرح با تيغه الماس برش داده شده و سپس استاد كار با دم باريك لبه هاي كار را آرام آرام جدا كرده و با دست شكل منحني دلخواه را به آن مي دهد. اين كار نيازمند دقت بسيار است چرا كه تكه آينه كوچك ممكن است به خاطر اثر دم باريك و بر اثر فشار وارده شكسته شود. تمام مراحل بريدن آينه ها و قرار دادن و چسباندن روي محل و در واقع ايجاد طرحهاي هندسي و ... توسط دست و با تجربه استادكار صورت مي پذيرد. هنگامي كه كار برش انجام مي شود، قطعات هم شكل در يك دسته قرار داده مي شوند و اين كار باعث نظم و سرعت بيشتر كار مي گردد.

در قزوين استادكار به هيچ وجه كار برش سرهم را انجام نمي دهد. برش سرهم اصطلاحا به روشي گفته مي شود كه قطعات آينه به صورت يك تكه بريده شده و براي ايجاد طرح روي اين قطعه بزرگ، با الماس خطوطي ايجاد مي شود كه از دور به نظر چند قطعه به نظر برسد اما ارزش هنري ندارد و در واقع به جاي آنكه آينه ها در اندازه هاي كوچك بريده شده و در كنار هم چيده شوند، روي يك قطعه آينه بزرگ با خطوطي سطحي نمايش داده مي شوند. برش سرهم سرعت كار را بسيار افزايش مي دهد اما از دوام و ارزش كار مي كاهد.

كار روي سقف بسيار سخت تر از كار بر روي ديوار است. روغن استفاده شده روي گچ بايد 2 تا 3 روز بماند تا كاملا خشك شود و اول بايد تسمه دور كار چسبانده شود. شيشه هاي مورد استفاده عمدتا از كشورهاي آلمان، چين، فرانسه و بلژيك و شيشه هاي رنگي از اكراين وارد مي شود و كار جيوه اندود كردن و تبديل آنها به آينه در ايران صورت مي پذيرد. هر آينه كار طبق اصول آينه كاري در قزوين، حدودا روزانه 50 الي 80 سانتي متر مربع مي تواند آينه كاري نمايد كه البته سرعت كمي است.

 

از اصول مهم كار اين است كه بايد زير كار (گچ) فاقد هرگونه رطوبت باشد در غير اين صورت آينه به گچ نمي چسبد و نسبت به ضربه كاملا آسيب پذير و به دوام خواهد بود. در نهايت شاگرد آينه كار با دستمال و نوك كارد به طور دقيق اضافات چسب و آلودگي هاي احتمالي را از سطح كار پاك مي نمايد.

668  بازدیدها
اعظم اکبرحلوایی

قدیمی ترین مطالب

درباره ما

سایت پژوهش هنر کاری جمعی، داوطلبانه و بدون هر نوع جهت گیری است. کلیه نویسندگان از پژوهشگران، هنرمندان، کارشناسان، اساتید و هنرجویان حوزه هنر بوده و سعی در نشر و آگاهی  در حوزه پژوهش هنر به زبان پارسی و قابل دسترس برای کلیه علاقمندان و هنر جویان دارند.

ازدوستان فعال در حوزه های مختلف فرهنگی - هنری از جمله نگارش مقالات: تخصصی، پژوهشی و یادداشت های معرفی: کتاب، حوزه های نو و بینا رشته ای، هنرمندان، فیلم مستند، تهیه گزارش از رویدادهای پژوهش هنر و... فعالیت دارند، دعوت می نماییم  ما را یاری نمایند:   Golzarleila@yahoo.com

بیشترین نظرات

ما از کوکی ها برای بهبود وب سایت استفاده می کنیم. برای مشاهده اطلاعات بیشتر مراجعه کنید به سیاست کوکی ها. من در سایت از کوکی ها استفاده می کنم. قبول کردن