0

راه اندازی سایت جدید

17 خرداد 1397
سایت جدید راه اندازی شد
0

معرفی کتاب نیه توچکا- فئودور داستایفسکی

12 آذر 1396
 «من پدرم را به یاد نمی آورم. وقتی او مرد من دو ساله بودم.مادرم ...
0

تاثیرآشپزی ایرانی بر آشپزی شبه قاره هند:

12 اسفند 1396
 آشپزی (ایرانی - ترکی) که در شبه قاره هند به آشپزی مغولی مشهور است به ...
0

گل گنبذ Gol Gumbaz

25 اسفند 1396
این بنای زیبای محسور کننده در شهر بیجاپورBijapur  ایالت کارناتاکا ...
0

تاریخچه آشپزی در شبه قاره هند

09 فروردين 1397
پیش از همه چیز لازم به ذکر است که در زبان سانسکریت یا زبان باستانی ...
0

شهری فرانسوی در دل هند –پوندیچری Pondicherry

20 فروردين 1397
این شهر زیبا و تاریخی در ایالت تامیل نادو در جنوب هند و در ساحل ...
0

ازدواج در هندویسم

08 ارديبهشت 1397
قوانین ازدواج در دین هندو براساس قانون مانو  یا Manu  Samriti    می ...
0

راه و روش سفر در هند

25 ارديبهشت 1397
 هند کشوری بزرگ ,زیبا,شلوغ و با تنوع فرهنگی و اجتماعی بسیار زیاد است ...
0

جشنواره ها در هند

01 خرداد 1397
هند کشور تنوع و گونا گو نی های فرهنگی ,طبیعی,اقتصادی و مذهبی می باشد ...
0

کاشت گل برای نوروز در تهران

13 فروردين 1397
 بهار،  تهران به گل های چشم نواز مزین می شود، هم حال خوشی برای ...
0

معرفی کتاب نورپردازی میدان ها

13 فروردين 1397
در این نوشتار مروری اجمالی بر کتاب  پنجم  مجموعه «دانش زیباسازی شهری» ...
0

معرفی کتاب «نورپردازی حاشیه بزرگراه ها»

08 ارديبهشت 1397
  در این گفتار مروری کلی بر کتاب  ششم  مجموعه «دانش زیباسازی ...
0

نگاهی به فیلم گذشته با تاملی بر بدن ، شهرمدرن ، قهرمان و اسطوره

08 ارديبهشت 1397
گذشته برشی از زندگی افرادی است کاملا عادی و آشنا ، گویی به تصادف  ...
0

معرفی کتاب «نورپردازی بناهای تاریخی»

08 ارديبهشت 1397
«نورپردازی بناهای تاریخی» عنوان کتاب  هفتم  از مجموعه «دانش زیباسازی ...
0

معرفی کتاب نورپردازی بناهای ارزشمند

01 خرداد 1397
«نورپردازی بناهای ارزشمند» عنوان کتاب نهم مجموعه «دانش زیباسازی شهری» ...
0

معرفی کتاب نرده ها وحصارها

01 خرداد 1397
در این یادداشت با مرور بر کتاب  هجدهم  مجموعه «دانش زیباسازی شهری» ...
0

معرفی سیاوش کسرائی

24 اسفند 1396
سیاوش کسرائی (۵ اسفند ۱۳۰۵ - ۱۹ بهمن ۱۳۷۴) شاعر، نقاش، از اعضای کانون ...
0

ازدل بستن مگو که گسستن را بر بام ها طبل می‌زنند

23 آذر 1396
اشخاص نمایش؛ نقش اول: کتاب = نمایشنامه مجلس ضربت زدن نقش دوم: الهام ...
0

معرفی کتاب محیط های پاسخده

20 مرداد 1396
                           «محیط های پاسخده» عنوان کتابی  است  که در ...
0

معرفی کتاب «تاریخچه مبلمان شهری»

27 مرداد 1396
«تاریخچه مبلمان شهری» عنوان کتاب  سیزدهم  مجموعه «دانش زیباسازی شهری» ...
0

معرفی کتاب «هویت و مبلمان شهری»

04 شهریور 1396
 در این یادداشت با مطالعه کتاب  چهاردهم  مجموعه «دانش زیباسازی شهری» ...
0

معرفی محمد رسول جليلوند: استاد سازسازی سنتی

27 مرداد 1396
يکی از مهجورترین هنرهای ایرانی که مجال بیان نیافته هنر ساز سازی است ...
0

خلاقیت در نگاه به دنیای پیرامون1 ؛ یادداشتی درباره آثار «مت ویلسون»2

04 بهمن 1396
  دستاوردهای مثبت عصر سرعت و تکنولوژی برای بشر قرن بیست‌ویکم ...
0

معرفي استاد آینه کاری قزوین: رضا گلدوز

07 آذر 1396
هنر آینه کاری هنر دوره اسلامی داراي گنجينه عظيمي از معاني عميق عرفاني ...
0

معرفی استاد محمد بابايی: سنگتراش سنتی قزوين

13 آذر 1395
¢ هنر سنگ تراشي سنتي(حجاري ،حكاكي، منبت ومشبك سنگ ) سنگ‌تراشی و ...
0

خیلی دور خیلی نزدیک؛1 یادداشتی برای معرفی آثار هنری «سیندی چین»2

20 بهمن 1396
 از بین وسایل سرگرمی و تفریحی شهربازی‌، شاید چرخ و فلک، بخاطر پایین ...
0

نقد عکس

12 ارديبهشت 1397
عکاس:مهدی حاتمی عکس با کادر افقی، سایه در یک سوم پایین و روشنی در دو ...
0

نقد عکس و معرفی عباس عطار

23 اسفند 1396
عکاس:عباس عطار درنقد عکس از اطلاعات بیرونی نیزکمک گرفته شده است. ...
0

نقد عکس

10 اسفند 1396
عکاس:مهسا دعاچی با استفاده از نقد روانکاوانه،می توان گفت جنس مونث از ...
0

نقد عکس

20 بهمن 1396
عکاس:امیرحسین زارع دراین عکس افقی که چشم بیننده براحتی به چپ و راست ...

آخرین ها

 «من پدرم را به یاد نمی آورم. وقتی او مرد من دو ساله بودم.مادرم دوباره شوهر کرد . این ازدواج دوم اگرچه با عشق و عاشقی سرگرفت، برای او مایه غم و رنج بسیار شد. ناپدری من، یعنی آن موسیقیدانی که شگفت انگیزترین سرنوشت ها را پیدا کرد، عجیب ترین مردی بود که من به عمر خود دیده و شناخته ام. تاثیر او در احساسات اولیه دوران کودکی من به قدری شدید بود که در باقی عمر من نیز اثر گذاشت. برای آنکه فهم سرگذشت من آسانتر گردد ناگزیر باید شرح حال او را در اینجا بیاورم...»

معرفی کتاب نورپردازی میدان ها

در این نوشتار مروری اجمالی بر کتاب  پنجم  مجموعه «دانش زیباسازی شهری» باعنوان «نورپردازی میدان ها» خواهیم داشت. «نورپردازی میدان ها» عنوان کتابی است  که  گروه علمی متشکل از آرلن استپانیان، بهمن ادیب زاده، افشین کساییان، سید جواد موسوی و اعظم عابد ابیانه  با مشاوره شرکت «طراحان نور پردازان ایده» نوشته است  و  نشر هنر معماری قرن در سال 1392 آنرا در 62  صفحه به چاپ رسانده است. طرح جلد کتاب با فواد علیجانی است  و عکس روی جلد آن از رسول بهزاد پور با  نمایی از میدان «حسن آباد تهران» است  که  بخش کوچکی از میدان را در خلوت شبانه  با  نورپردازی نه چندان خاص نشان می دهد.

آرلن استپانیان کارشناس ارشد معماری است که در در دوره سوم کانون مهندسان معمار دانشگاه تهران سمت عضو اصلی و در دوره پنجم  به عنوان بازرس  و در دوره ششم سمت ریاست را  به ایشان تخصیص داده اند.

 بهمن ادیب زاده دکترای معماری و مدیر گروه معماری دانشگاه شهید‌ بهشتی است. وی دارای درجه کارشناسی ارشد معماری از «دانشگاه مینسوتا»، درجه کارشناسی مهندسی معماری و کارشناسی طراحی محیط از «دانشگاه کانزاس» می باشد. مقالات علمی از جمله «مهندسی اجتماعی- الگوی شمسه نوسازی» دانشگاه شهيد بهشتی, صفحات:155-168, 1390،  ح. عسگری , ب. اديب زاده،  «مرور برنامه مشاركت مردم در دفتر نوسازی محله نعمت آباد» , منظر, صفحات:68-73, 1390   و  «يك روز خوش در خانه باستانی» ب. اديب زاده, ف. عظيمی,دانشگاه شهيد بهشتی, نسخه 16, 1387   را چاپ شده در مجلات دارد. همچنین از جمله  پروژه های شهر سازی وی در قالب معماری می توان به ساماندهی رودخانه تجریش، بهسازی پیاده روی پل تجریش تا  میدان قدس  و بازسازی بافت فرسوده یافت آباد اشاره کرد. از کتابهای تالیفی و تصنیفی ادیب زاده  «الگوهايی براي نوسازی», سازمان فرهنگی هنری شهرداری تهران 1393,  «خانه در ايران <نوسنگی- ساسانی> به روايت گنجينه خاك», وزارت مسكن و شهرسازی, تهران, 1384 را  می توان  نام برد.

افشین کسائیان  کارشناس مهندسی برق قدرت و سید جواد موسوی  کارشناس  ارشد  طراحی صنعتی هستند که علاوه  بر کتاب «نورپردازی میدان ها» در کتابهای «نور پردازی بناهای ارزشمند»، «نور پردازی حاشیه ها و بزرگراه ها» و «مباني نور و روشنايي» و... از مجموعه «دانش زیباسازی شهری»  همکاری داشته اند  و اعظم عابد ابیانه کارشناس ارشد طراحی صنعتی نیز علاوه بر این کتاب، همکاری در کتب دیگر دانش زیباسازی شهری و همچنین «مطالعات طراحی وسایل بازی کودکان در فضای باز» را برای سازمان زیباسازی شهر تهران در کارنامه خود دارد.

 تیم نویسنده این اثر از حوزه های معماری، برق قدرت  و طراحی صنعتی است  که  بیشتر متمرکز بر حوزه «نورپردازی» با  دید «معمارانه» و «شهرسازی» است.

کتاب «نورپردازی میدان ها» شامل مقدمه و پنج بخش «انواع میدان»، «روشهای عملی نورپردازی»، «ضوابط عمومی و استانداردهای نورپردازی»، «تحلیل نمونه های نور پردازی میدان ها»  و «ارائه الگوی طرح اجرایی نورپردازی» می باشد.

در مقدمه این چنین آمده که  در قدیم به هر جای فراخ و بدون عمارت میدان گفته می شد  و میادین کاربری های متفاوتی داشتند، از محل فروش کالا تا میدان های حکومتی مثل «ارگ تهران» و «نقش جهان اصفهان» و میدان های نظامی مثل «توپخانه» و «مشق» تهران  و عنوان می شود  که کتاب برداشتی کوتاه از پروژه «مطالعات نورپردازی میدان ها» است که در سال 1389 توسط  سازمان زیباسازی شهر تهران تهیه شده است  و هدف از تدوین  اثر را موارد زیر عنوان می دارد:

«- یکپارچه سازی و ایجاد هویت در نورپردازی میدان ها

- طراحی فضاهای شهری در شب با استفاده از قابلیت نور و احیای زندگی شبانه

- معرفی روش های نور پردازی میدان ها در قالب الگوی نورپردازی

- اقتصادی بودن طرح و انطباق با روش های نوین

- استاندارد سازی با تدوین ضوابط  و دستورالعمل های نورپردازی میدان ها»(صفحه 11)    

بخش نخست کتاب «میدان» را محدوده ای ساکن، جمع پذیر، یکپارچه و دارای زندگی جمعی برای شهروندان معرفی می نماید و آنرا به انواع «میدان شهری»، «میدان محلی»، «میدان تشریفاتی» و «فلکه» تقسیم  نموده و یکایک آنها را مورد بررسی قرار می دهد. بدین ترتیب که  میدان ها  هر  کدام چه نوع کاربری  و  ویژگی فضایی دارند؟،  حداقل نور و روشنایی لازم  برای قسمتهای مختلف آن  چیست؟، ارتفاع چراغ  و ... چگونه باید باشد ؟  که همگی با تصاویر و ذکر نمونه همراه است.

بخش دوم اثر «روشهای عملی نورپردازی» را بر شمرده و به معرفی و شرح هر یک از آنها به لحاظ  نوع کاربرد، روش و میزان نور لازم مصرفی و... می پردازد و برای هر یک  تصویر و نمونه هایی می آورد. «روشهای عملی نورپردازی» به قرار زیر مشروح می گردد:

«نورپردازی از بالا»، «نورپردازی از پایین»، «تاکید بافت سطحی»، «پوشش دادن نور»، «نورپردازی عبوری»، «تشدید نور(تاکیدنور)»، «نورپردازی نور افکنی»، «وارونگی(انعکاس)»، «ضد نور(سایه ی متن)»، «جلوه های نوری»، «نورپردازی محوطه ای»، «سیل نور»، «انتشار نور»، «سایه سازی»، «نورپردازی مهتابی»

 بخش سوم  برای  نورپردازی  مطلوب میدان ها،  ضوابط عمومی، اختصاصی و طراحی استاندارد نورپردازی میدان ها  را در مواردی  بر شمرده  و شرح مختصری می دهد. مانند مراعات هنگام نصب چراغ و علائم راهنمایی به جهت نداشتن درخشندگی کور کننده، یا این مورد که  در فضاهای عمومی از چراغ های کامل با نصب افقی استفاده گردد و ...  سپس  موارد زیر را به همراه تصاویر مربوط  مطرح و توضیح می دهد:

- «ضوابط نورپردازی بدنه میدان ها» به  ذکر مطالب  و  شرح «موقعیت نصب منبع نوری» و «زوایای تابشی و تاثیر نمایشی آن» می رسد.   

- «نورپردازی محوطه ها(سطوح نرم) در میدان» که  شامل فضاهای متنوعی است  و  نورپردازی فضا های سبز و سطوح آب از آن جمله هستند  به موارد تخصصی آن اشاره می کند.

- «نورپردازی المان ها و مجسمه ها(سطوح سخت) در میدان» با نمایش های  معمارانه همخوانی  داشته و نورپردازی فواره ها و مجسمه ها بخشی از آن می باشد و در این زمینه نکاتی مورد ذکر قرار می گیرد.  

- «نورپردازی مسیرهای  پیاده رو میدان» هم  با  تمرکز بر روشنایی بر مبنای امنیت افراد پیاده رو در شناخت موانع و مسیرهای  پله ای  توصیه هایی را مطرح می کند.   

- «استانداردهای نورپردازی میدان ها» نیز با توجه به جنبه های ارگونومی، ایمنی، هنر و...  بیان می شود.

 در بخش چهارم برای رسیدن به نتایج بهتری از موضوع به تحلیل  نورپردازی میدان های تهران  و ذکر دو نمونه خارجی، میدان «اسپانیا» در شهر والادولید اسپانیا و  میدان «فستیوال» شهر اتاوا کانادا می پردازد. البته در مورد میادین تهران در یک پاراگراف کوتاه عنوان می شود  که بعد از بررسی های انجام شده در مجموع  کار خاصی برای نور پردازی صورت نگرفته است.

و اما بخش پنجم یا آخر اثر برای سه میدان «امام خمینی»، «فردوسی» و «میدان 53 نارمک» تهران  «الگوی طرح اجرایی نورپردازی» ارائه می شود که با جزئیات، نکات تخصصی و یک تصویر برای هر کدام همراه است.

کتاب «نورپردازی میدان ها» اثری کاربردی، تخصصی با  نکات  مفید  در مورد «میدان» و «نورپردازی» است. تحلیل نمونه های  داخلی و خارجی میادین و بررسی آنها در فهم  موضوع راهگشا بوده و می توان  اثر را  مکمل خوبی برای کتاب قبلی مجموعه «دانش زیباسازی شهری»، «مبانی نور و روشنایی» دانست چرا که  بسیاری از موارد فنی در این کتاب قابل لمس  برای  یک  فضای عمومی شهری  یعنی  «میدان» مطرح شده  و مطالب  صرفا  فنی، تخصصی  نیست. در مجموع این گفتار برای مدیران، دانش پژوهان و کارشناسان طراحی  شهری  در جهت زیباسازی شهر  مفید فایده است. 

این یادداشت از نویسنده  در سایت انسان شناسی و فرهنگ  منتشر شده شده است.

http://anthropology.ir/article/30908.html

منبع:

کتاب: نورپردازی میدان ها؛ نوشته: آرلن استپانیان، بهمن ادیب زاده، افشین کساییان، سید جواد موسوی و اعظم عابد ابیانه، نشر: هنر معماری قرن، تهران: 1392 

 

در این گفتار مروری کلی بر کتاب  ششم  مجموعه «دانش زیباسازی شهری» با عنوان «نورپردازی حاشیه  بزرگراه ها» خواهیم داشت. «نورپردازی حاشیه  بزرگراه ها» عنوان کتابی است  که  گروه علمی متشکل از آرلن استپانیان،  بهمن ادیب زاده، افشین کساییان،  سید جواد موسوی  با  مشاوره  شرکت «طراحان نور پردازان ایده» نوشته است  و  نشر هنر معماری قرن در سال 1392 آنرا در 59 صفحه به چاپ رسانده است. طرح  جلد  کتاب  با  فواد علیجانی  است  با  تصویری  از  درختان  و فضای سبز  که گویی  بخش  جانبی  یک  پارک  با  فضایی  فراخ  مقابل  آن  است.  

آرلن استپانیان  کارشناس ارشد  معماری است  که  در دوره  سوم  کانون  مهندسان  معمار دانشگاه  تهران  سمت عضو اصلی،  در دوره پنجم  به عنوان بازرس  و در دوره ششم سمت ریاست  را  داشته است.

 بهمن ادیب زاده  دکترای معماری و مدیر گروه  معماری  دانشگاه  شهید‌ بهشتی است. وی دارای  کارشناسی  ارشد  معماری از «دانشگاه مینسوتا»،  کارشناسی مهندسی  معماری  و کارشناسی طراحی محیط  از «دانشگاه کانزاس» می باشد. مقالات علمی چاپ شده ای  در مجلات از جمله «مهندسی اجتماعی- الگوی شمسه نوسازی»  دانشگاه شهيد بهشتی, صفحات:155-168, 1390،  ح. عسگری , ب. اديب زاده،  «مرور برنامه مشاركت مردم در دفتر نوسازی محله نعمت آباد» , منظر, صفحات:68-73, 1390   و «يك روز خوش در خانه باستانی» ب. اديب زاده, ف. عظيمی,  دانشگاه شهيد بهشتی,  نسخه 16, 1387  را دارد. همچنین از جمله  پروژه های شهر سازی  وی  در قالب معماری می توان  به ساماندهی  رودخانه  تجریش،  بهسازی پیاده روی  پل تجریش  تا  میدان قدس  و بازسازی  بافت  فرسوده  یافت آباد  اشاره کرد. از کتابهای تالیفی  و تصنیفی ادیب زاده  «الگوهايی براي نوسازی»,  سازمان فرهنگی هنری شهرداری  تهران 1393,  «خانه در ايران <نوسنگی- ساسانی> به روايت گنجينه خاك»,  وزارت مسكن و شهرسازی,  تهران,  1384  را  می توان نام برد.

افشین کسائیان  کارشناس  مهندسی  برق  قدرت  و سید جواد موسوی  کارشناس  ارشد  طراحی صنعتی هستند  که علاوه  بر کتاب «نور پردازی حاشیه ها  و بزرگراه ها» در کتابهای «مباني نور و روشنايي»،  «نورپردازی میدان ها»  و «نور پردازی بناهای ارزشمند»  و...  از مجموعه «دانش زیباسازی شهری» همکاری داشته اند. 

تیم نویسنده این اثر از حوزه های معماری،  برق قدرت  و طراحی صنعتی  است  که  بیشتر متمرکز بر حوزه «نورپردازی» با نگاه  «طراحی فضای شهری» است .

کتاب «نورپردازی حاشیه بزرگراه ها» شامل  مقدمه  و سه بخش «معابر شهری و روشنایی  شبانه»،  «شناخت فضای سبز حاشیه معابر»  و «اصول و روش های  نورپردازی» می باشد.

در مقدمه اثر راه ها  و معابر از عناصر پیرامونی  انسان شهری  و بخشی از محیط زیست  وی معرفی می شود و از آنجایی  که شهروندان همه  روزه  با  این  فضا روبرو می گردند  طراحی  و نورپردازی  بزرگراه ها  به عنوان عاملی  تاثیر گذار و ملموس  بر زندگی آنان است.

بخش نخست،  میزان  روشنایی  معابر را  متناسب  با  نوع  و عناصر حواشی  آن  متفاوت  دانسته  و برای نورپردازی  حاشیه  خیابان ها  چهار  گام  زیر را  بر می شمارد:

«الف)- طبقه بندی  و شناسایی  معابر

ب)- تعیین میزان روشنایی،  درخشندگی  و شدت  مطلوب  متناسب  با  نوع  معبر

ج)- شناخت  بافت  حاشیه  معبر(فضای سبز،  بافت مسکونی  یا  دیواره بتنی  و...)

د)- تهیه  طرح  نورپردازی»

 در ادامه  معابر شهری را بر اساس  مشخصات  راه های  شهری  و نوع بافت شهری  اطراف  آن  طبقه بندی  می نماید  که بزرگراه ها   در این طبقه بندی  جزء  راه های   شریانی   درجه  یک،  به لحاظ  عملکرد  ترافیکی قرار می گیرند.  نقش  بزرگراه ها  ارتباط   مناطق  دور شهری  به یکدیگر و به  راه های  برون  شهری است.  برای راه های شهری  نقش های  مختلف «جا به جایی»، «دسترسی»،  «اجتماعی»،  «معماری شهری»،  «تاثیر آب و هوایی»  و «اقتصادی» بیان  شد ه و برای هر یک  شرح  مختصری  داده  می شود.  معابر  نیز بر اساس  بافت شهری  اطرافش  به  «تجاری»،  « تجاری- مسکونی»  و «مسکونی» تقسیم می شود.  استاندارد های روشنایی  معابر  هم  که  توسط  وزارت  نیرو تعیین گردیده  با  جدولی  توضیح  داده  می شود.  معیار طراحی روشنایی  معابر با  ایجاد «روشنایی کافی در سطح راه»،  « یکنواختی روشنایی در سطح راه»  و  «جلوگیری از خیرگی»     عنوان می شود. همچنین انواع  فضای سبز حاشیه  بزرگراه ها  معرفی شده  و انواع کاربری های  حاشیه بزرگراه ها یعنی  «فضای سبز»،  «مسیر پیاده رو و دوچرخه»،  «باند سبز»،  «پارک های خطی»،  «مسکونی»،  «تجاری»،  «مذهبی»  و «تفریحی» ذکر  می گردد. سپس  برای رعایت اصول طراحی  محیطی  و منظر بزرگراه ها،  توجه  به عوامل زیر را  لازم می داند:   سرعت، هماهنگی فضای شهری،  حداقل هزینه،  خوانایی،  زاویه دید  و منظر،  راحتی  و آسایش،  کالبد و فرم،  کاربرد فضا،  مرمت و نگهداری،  تنوع،  تجانس  و سازگاری.

بخش  دوم  کتاب  به  شناخت  فضای سبز حاشیه  معابر می پردازد.  ابتدا  «اصول زیباشناسی و بررسی نوع پوشش گیاهی» را با «شناخت ویژگیهای بصری(فرم ، بافت و رنگ)»،  «گونه شناسی گیاهی فضاهای سبزشهری»  و «معیار های انتخاب گیاهان و طرح کاشت» دنبال  کرده  و سپس مطرح می نماید  که «دسته بندی  پوشش های  گیاهی  از نظر ساختار فیزیکی  و بیولوژیکی» شامل  «گل ها،  چمن،  پرچین ها،  گیاهان  خزنده  بالارونده،  درختان»  می باشد و به  شرح  مختصر هر  یک   می رسد و  «شرایط آماده سازی فضاهای سبز حاشیه  بزرگراه ها  برای نورپردازی»  را  مطرح  می نماید.

واما بخش سوم  «اصول و روش های نورپردازی»  با  ذکر و شرح  موارد  زیر  بررسی  می گردد:

-  «نورپردازی  گیاهان»:  شکل  ظاهری  گیاهان  با  انتخاب  مسیر تابش  نور  متغیر است. 

-  «تاثیرنور از نظر فیزیولوژیکی»:  گیاهان  به  دو دسته  نور پسند  و سایه پسند  تقسیم  می شوند  که عدم  توجه  به  این  نکته  و نورپردازی  نادرست،  آلودگی نوری  و اثرات مخرب  برای  نور دورگی  گیاه  به  همراه  دارد  که می تواند  گل دهی،  دانه گذاری،  دوره نهفتگی(خواب زمستانی)،  مسیر رویش،  جوانه زنی  و  ریزش برگها  را  دچار اختلال نموده  و گاه  موجب  بیماری  و حتی  مرگ  گیاه  گردد  که  توجه  به  این  نکات  و خصوصیات  فیزیکی  گیاه  در هنگام  طراحی  نورپردازی  گیاهان  لازم است.

-  «موقعیت منبع نور نسبت  به  گیاهان»  از جهات  کنار،  مقابل،  عقب،  بالا  یا  پایین   و عمودی  است.   

 «نورپردازی  گیاهان  و آرایش نور» تصویر عمودی  گیاهان  بر سطح  آب  و پس زمینه  مجسمه ها  نقشی  ویژه  محسوب شده  و اغلب تکنیک  متعارف،  نورپردازی  رو  به  بالا ست  که  بسته  به  اندام،  فرم،  بافت،  وضعیت،  رنگ برگ  و ساقه گیاهان،  مقدار و زوایا  نورپردازی  متغیر است.

 «روش نور پردازی تلفیقی(قرارگیری چراغ در داخل و خارج درخت)» اغلب  برای درختان  تنومند  به  کار می رود.

-  «نمونه نورپردازی های انجام شده و تحلیل آنها»:  نمونه  اول   گلکاری  و چمنکاری  در حاشیه  بزرگراه  چمران  است  که  برج های  نوری  فضای عمومی  را  روشن  کرده است.  دیگری  نورپردازی  نقطه ای  است  بر دیوار سنگی  گلکاری  حاشیه  بزرگراه   که  همانند  نمونه  اول  تاکید نوری  به  شکل  نورپردازی  نداشته  و هدف خاصی  را  دنبال  نمی نماید. 

 «ایمنی و عوامل  وندالیزم(تخریب گری)» از نقش های روشنایی تامین آرامش  و ایمنی شهروندان  به  لحاظ  تشخیص  معبر و علائم،   جلوگیری از  تصادف ،  حملات تخریبی،  دزدی و... است.

-  «تاثیرات  بصری نورپردازی  بدنه  بزرگراه ها»:  شناخت  و درک  مبانی  تئوری  و عملی  عناصر  منظر در ارتقای  کیفیت فضای شهری  به  خصوص  سیمای  شبانه  شهری  و فضای سبز  موثر است  و عناصر  در  بدنه  بزرگراه ها  و هنگام شب،  نقش های  متفاوتی  بطور همزمان  در ایفای  معنی  بصری  و تنظیم  فیزیکی  مسیر  دارند.

-  «انواع حاشیه های عمودی بزرگراه ها»  شامل  باغ  صخره ای،  فضاهای سبز عمودی،  دیواره های جانبی  و بتنی،  سنگی و دیواره هایی  با  پوشش  گیاهی  است.

 «نورپردازی دائم و موقت» دارای  ویژگیهای  متفاوتی هستند  که علاوه  بر آن  بار ترافیکی  و کاربری  و...  مد نظر گرفته  می شود.

-  «ضوابط و دستورالعمل نورپردازی حاشیه سبز بزرگراه ها(الزامات و توصیه ها): در اینجا  به شانزده  دستورالعمل اشاره می شود. از جمله اینکه  علائم  و چراغها  نباید  دارای  نور خیره کننده  باشند  یا  انتخاب رنگ و شدت نور با توجه به گونه های گیاهی صورت می گیرد و... .

با در دست  گرفتن  کتاب  توجه  به  درخت  نورانی  روی  جلد  جلب  می شود.  نوری  رو  به  بالا،  تند  و خیره  کننده،  در حالی  که  طبق  سخن  کتاب،  درخت  ستون وار  نیاز  به  تابش  باریکه ای   کم  پهنا   از  نور،  با زاویه  15  درجه   دارد.  طرح  و رنگ  جلد  نیز  در ذهن  این  نکته  را  متبادر  می نماید  که  گویی  گفتار تنها  راجع  به  فضای سبز است،  نه  «نورپردازی حاشیه  بزرگراه ها»  که  فضای  سبز  بخشی  از  آن محسوب  می گردد  و انتخاب  تصویر  با  نور نه چندان  مناسب  جای   تامل  دارد.  اثر به طور خلاصه  و مفید  به  معرفی  معابر شهری  و فضای سبز حواشی  آن  با  بیان  اصول و روشهای نورپردازی  متناسب  با  این  فضای شهری پرداخته  است  که  کمک موثری برای طراحان  و مدیران اجرایی خواهد  بود و این نکته را  متذکر و شرح  می دهد  که  کاربری  این  فضاها  به عنوان  خطوط  ارتباطی،  جهت  آسان  سازی  رفت  و آمد  شهروندان  بسیار حائز اهمیت  بوده  و نور پردازی  نادرست  معابر می تواند  عواقب ناخوشایندی  برای  شهروندان  و  محیط زیست (گیاهان)  داشته  باشد.  

این یادداشت از نویسنده درسال 1393 در سایت انسان شناسی و فرهنگ  منتشر شده است.

http://anthropology.ir/article/31020.html

منبع:

- کتاب: نورپردازی حاشیه  بزرگراه ها؛  نویشته: آرلن استپانیان،  بهمن ادیب زاده، افشین کساییان،  سید جواد موسوی، نشر: هنر معماری قرن؛ تهران:  1392 

«نورپردازی بناهای تاریخی» عنوان کتاب  هفتم  از مجموعه «دانش زیباسازی شهری» است  که  در کلام  پیش رو  نگاهی  گذرا بر آن خواهیم داشت. «نورپردازی بناهای تاریخی» نیز همانند کتب قبلی  توسط  یک  گروه علمی به رشته تحریر در آمده  است  که این  بار این  گروه متشکل از آرلن استپانیان، بهمن ادیب زاده، افشین کساییان، سید جواد موسوی می باشد. در کنار این گروه، شرکت «طراحان نور پردازان ایده» مشاوره  پروژه را عهده دار بوده است و نشر هنر معماری قرن در سال 1392 اثر را  در 95 صفحه به چاپ رسانده است. طرح جلد کتاب با فواد علیجانی است  و عکس روی  جلد  نمایی شب هنگام  از  ساختمان  موزه پست و مخابرات  تهران  می باشد که از ساختمان های معماری  پهلوی اول است.

آرلن استپانیان  کارشناس  ارشد  معماری است  که  در دوره  سوم  کانون  مهندسان  معمار دانشگاه  تهران  سمت عضو اصلی،  در دوره پنجم  به عنوان بازرس  و در دوره ششم سمت ریاست  را  عهده دار بوده است.

 بهمن ادیب زاده  دکترای معماری و مدیر گروه  معماری  دانشگاه  شهید‌ بهشتی است. وی دارای  کارشناسی  ارشد  معماری از «دانشگاه مینسوتا»،  کارشناسی مهندسی  معماری  و کارشناسی طراحی محیط  از «دانشگاه کانزاس» می باشد. مقالات علمی چاپ شده ای  در مجلات از جمله «مهندسی اجتماعی- الگوی شمسه نوسازی»  دانشگاه شهيد بهشتی, صفحات:155-168, 1390،  ح. عسگری , ب. اديب زاده،  «مرور برنامه مشاركت مردم در دفتر نوسازی محله نعمت آباد» , منظر, صفحات:68-73, 1390   و «يك روز خوش در خانه باستانی» ب. اديب زاده, ف. عظيمی,  دانشگاه شهيد بهشتی,  نسخه 16, 1387  را دارد. همچنین از جمله  پروژه های شهر سازی  وی  در قالب معماری می توان  به ساماندهی  رودخانه  تجریش،  بهسازی پیاده روی  پل تجریش  تا  میدان قدس  و بازسازی  بافت  فرسوده  یافت آباد  اشاره کرد. از کتابهای تالیفی  و تصنیفی ادیب زاده  «الگوهايی براي نوسازی»,  سازمان فرهنگی هنری شهرداری  تهران 1393,  «خانه در ايران <نوسنگی- ساسانی> به روايت گنجينه خاك»,  وزارت مسكن و شهرسازی,  تهران,  1384  را  می توان نام برد.

افشین کسائیان  کارشناس  مهندسی  برق  قدرت  و سید جواد موسوی  کارشناس  ارشد  طراحی صنعتی هستند  که علاوه  بر کتاب «نور پردازی حاشیه ها  و بزرگراه ها» در کتابهای «مباني نور و روشنايي»،  «نورپردازی میدان ها»  و «نور پردازی بناهای ارزشمند»  و...  از مجموعه «دانش زیباسازی شهری» همکاری داشته اند .

تیم نویسنده این اثر از حوزه های معماری،  برق قدرت  و طراحی صنعتی  است  که  بیشتر متمرکز بر حوزه «نورپردازی» با نگاهی بر «طراحی فضای شهری» است.

کتاب «نورپردازی بناهای تاریخی» شامل  بیست و هفت بخش  به قرار زیر است:

«بناهای تاریخی»،  «تفکیک بناهای تاریخی بر اساس نوع  کاربری»،  «تفکیک اجزای تشکیل دهنده  بنا»،  «شرایط آماده سازی بناهای تاریخی برای نورپردازی»،  «مکان قرارگیری وسایل نورپردازی»،  «طبقه بندی نورپردازی نمای خارجی بناهای تاریخی»،  «مطالعه و بررسی روش های نوین در نورپردازی»،  «تجهیزات مناسب برای نورپردازی بناهای تاریخی»،  «طبقه بندی چراغ ها»،  «روشنایی لازم جهت نمای خارجی  بناها»،  «نحوه انتخاب چراغ ها در یک طرح نورپردازی»،  «نمونه طرح های نورپردازی داخلی و تحلیل رویکردهای طراحی آنها»،  «نمونه طرح های نورپردازی غیر ایرانی و تحلیل رویکردهای طراحی آنها»،  «شاخص های ایمنی و عوامل  وندالیزم»،  «ضوابط  بصری  نورپردازی»،  «حفاظت از محیط و کاربران در طراحی نورپردازی»،  «مصرف بهینه انرژی در حوزه نورپردازی شهری»،  «استانداردهای نورپردازی»،  «اصلاح و بازبینی در نصب چراغ ها»،  «ضوابط طراحی نورپردازی»،  «نمونه ای از مدارک لازم جهت یک طرح  نورپردازی مناسب»،  «نورپردازی در اماکن تاریخی»،  «ضوابط اختصاصی نورپردازی بناهای تاریخی»،  «ارائه طرح الگوی اجرایی نورپردازی»،  «طرح نورپردازی امامزاده سید اسماعیل»،  «نورپردازی تالار فرهنگ»، «نورپردازی ساختمان گیو»

 مقدمه  شهر تهران  و ساختمان های قدیمی اش را گنجینه فرهنگی با ارزشی  معرفی می نماید  وپیرو  آن  بیان  می کند  که شناخت و بررسی  بناهای  قدیمی  تهران  ابعادی از تاریخ اجتماعی  این  سرزمین  را آشکار  خواهند  کرد و نورپردازی  این بنا ها  در  شب  منجر به حفظ هویت  و ارزشهای فرهنگی آنها  می شود. در ادامه اثر به  شرح و تفصیل  یکایک  بیست و هفت بخش ذکر شده می پردازد که به طور اجمال در زیر بدان اشاره خواهیم نمود:  

- «بناهای تاریخی» راوی بخش یا بخشهایی از تاریخ یک شهر هستند، از معماری وشهر سازی تا شرایط اجتماعی شهر می باشند.

- «تفکیک بناهای تاریخی بر اساس نوع  کاربری» شامل عمارت ها، کاخ ها، مراکز خدماتی و ... می باشد.

 - «تفکیک اجزای تشکیل دهنده  بنا»  شامل نما، رواق، بادگیر و... است.

 - «شرایط آماده سازی بناهای تاریخی برای نورپردازی» بیشتر به این نکته توجه دارد که آیا  بنا اساسا  نیازی به نورپردازی و جلوه شبانه  دارد  یا خیر ، تا  نتیجه ای  منفی در بر نداشته  باشد .سپس  دلایل و معیارهای نورپردازی  بیان می کند.

 - «مکان قرارگیری وسایل نورپردازی» با توجه به رنگ  و انعکاس منبع نوری، مصالح به کار رفته درساختمان،  نور مخفی و... تعیین می گردد.

 - «طبقه بندی نورپردازی نمای خارجی بناهای تاریخی» متشکل از سه گروه «روش مرسوم»، «معمارانه» و «متحرک و متغییر» بوده که مورد شرح  قرار  می گیرد.

 - «مطالعه و بررسی روش های نوین در نورپردازی» که به توضیح  نورپردازی های «سطحی»، «تاکید نوری»، «ضد نور»، «از داخل بنا»، «تاکید خطی»، «نقطه ای»، «تزیینی» و «ترکیبی» می پردازد.

- «تجهیزات مناسب برای نورپردازی بناهای تاریخی» در چند گروه  چراغ های دفنی، دیواری و ... معرفی می شوند.

- «طبقه بندی چراغ ها» بر اساس ساختار فنی آنها بیان می گردند.

 - «روشنایی لازم جهت نمای خارجی  بناها»  چه در روز و چه در شب با ذکر نکاتی از جمله مصالح تیره به نور بیشتری نیازخواهند  داشت و سایر موارد  در این بخش ذکر می گردند.

- «نحوه انتخاب چراغ ها در یک طرح نورپردازی»  با توجه به  نکاتی  صورت می گیرد  که  در دو دسته موارد کلی، خاص و فنی تقسیم  و بیان می شود.

- «نمونه طرح  نورپردازی داخلی و تحلیل رویکردهای طراحی آن»  که  به  تحلیل نورپردازی عمارت عین الدوله از کاخ های دوره قاجار واقع  در منطقه چهار تهران می رسد.

 - «نمونه طرح  نورپردازی غیر ایرانی و تحلیل رویکردهای طراحی آن» که  به تحلیل نورپردازی برج مشهور ایفل  در شهر پاریس می پردازد.

 - «شاخص های ایمنی و عوامل  وندالیزم»  که از مهمترین وظایف  سیستمهای روشنایی شهری است در این بخش به آن پرداخته  و مخاطب را متوجه مواردی همچون جلوگیری از خیرگی، مصرف بهینه و... می گرداند.

 - «ضوابط  بصری  نورپردازی» که به ذکر دلایل و  بررسی اهمیت نورپردازی  بناهای  تاریخی  می رسد.

 - «حفاظت از محیط و کاربران در طراحی نورپردازی» لازم  توجه به مواردی است  که مدیریت محیط زیست  آنها را  تدوین نموده  و کتاب آنرا بیان  می دارد.

- «مصرف بهینه انرژی در حوزه نورپردازی شهری»،  کتاب  برای کاهش میزان مصرف منابع انرژی غیر تجدید پذیر و جایگزینی آن با منابع تجدید پذیر به ارائه راهکارهایی از حوزه مدیریت بهینه انرژی می پردازد.

- «استانداردهای نورپردازی»  شامل اصلاح  و باز بینی در انتخاب  و نصب  تجهیزات  نورپردازی، اصلاح و بازبینی  در کابل کشی های  انجام شده  و در دست انجام و...  می باشد.

- «اصلاح و بازبینی در نصب چراغ ها» که نیاز به دقت در مواردی از جمله جزئیات ساختمانی، بهترین بازده نوری چراغ ها و... دارد.

 - «ضوابط طراحی نورپردازی»  برای فضاهای شهری لازم است که با رعایت  ضوابط عمومی میسر است، از جمله: هیچ نور مستقیمی نباید در محدوده  واحد  مسکونی  تابیده شود،  در فضاهای عومی از چراغ های کامل با نصب افقی استفاده گردد و سایر موارد.

- «نمونه  مدارک لازم جهت یک طرح  نورپردازی مناسب» برای هر پروژه مورد نیاز بوده و با ید دقیق توضیح داده شود تا از ایجاد  مشکل برای تیم اجرایی جلوگیری گردد.در اینجا اثر  برخی از این مستندات مانند : پلان مجموعه، ارتفاع نصب چراغ ها و... را نام می برد.  

- «نورپردازی در اماکن تاریخی» ایران باید در راستای همان اندیشه های سنتی(جلوه های کاربردی  نور روز در بنا) و حفظ هویت تاریخی آنان صورت گیرد.  

 - «ضوابط اختصاصی نورپردازی  بناهای تاریخی» نیز شامل  نکات و مواردی است از جمله : طراحی نور پردازی هر بنا خاص همان بنا ست و باید به تصویب سازمان میراث فرهنگی برسد و ...

- «ارائه طرح الگوی اجرایی نورپردازی»،  بناهای تاریخی با توجه به هویت فرهنگی  و عملکردی به سه گروه:«بناهای مذهبی، مراکز فرهنگی و گردشگری، بناهای حکومتی» تقسیم می شود که به ترتیب در سه بخش انتهایی کتاب  سه نمونه  از پروژه های طراحی شده  بنا  در تهران معرفی می گردد.

- «طرح نورپردازی امامزاده سید اسماعیل» که بواسطه  مذهبی بودن بنا  پذیرای زائرین زیادی است  و هم به لحاظ ارزش معماری و تاریخی  مورد بحث است  که در جزئیات : ورودی اصلی به بنا، مناره ها، ایوان های جانبی، حجره ها و ... شرح داده می شود. 

 - «نورپردازی تالار فرهنگ» هم به لحاظ منظر شهری و هویت  و کارکرد آن، هم  به عنوان مرکز فرهنگی  و گردشگری مورد توجه است و با جزئیات  در نمای شرقی، غربی،  ورودی ها و... بیان  می شود.

- «نورپردازی ساختمان گیو» نیز به لحاظ منظر شهری و کارکردی آن  و به عنوان یک بنای حکومتی قابل  تامل است  که  با جزئیات  در سقف شیروانی، ورودی ها، نمای ساختمان و... توضیح داده می شود.

اثر با شرحی بر اهمیت «بناهای تاریخی،  تفکیک بناها  بر اساس  کاربرد  و...  طرح  مسائل فنی نورپردازی بناهای تاریخی،  از آماده سازی  بناها  تا  ضوابط اختصاصی  نورپردازی  بناهای  تاریخی  و تحلیل نمونه های  داخلی و خارجی  می پردازد  و با  ارائه طرح الگوی اجرایی نورپردازی  در سه بنای «امامزاده سید اسماعیل»، « تالار فرهنگ»، « ساختمان گیو»  به  سخن خود پایان  می دهد.اگر چه مقداری از مطالب در کتب  قبلی نورپردازی آورده شده است، اما به دلیل استقلال هر کتاب این  یادآوری الزامی به نظر می رسد. در مجموع  نکات ارزنده،  فشرده و قابل توجهی برای محققین،  طراحان  و مدیران اجرایی زیباسازی شهری در بر دارد و در آخر همچون  کتب دیگر این مجموعه  کیفیت پایین  برخی از تصاویر و تعداد کم آنها مورد تامل می باشد.

این یادداشت از نویسنده در سایت انسان شناسی و فرهنگ در سال 1394 منتشر شده است.

http://anthropology.ir/article/31146.html

منبع:

- کتاب: نورپردازی بناهای تاریخی، نوشته: آرلن استپانیان، بهمن ادیب زاده، افشین کساییان، سید جواد موسوی، نشر: هنر معماری قرن؛ تهران: 1392

 

«نورپردازی بناهای ارزشمند» عنوان کتاب نهم مجموعه «دانش زیباسازی شهری» است که در متن زیر آنرا معرفی می نماییم.  گروه علمی متشکل از کاوه احمدیان، افشین کساییان، محمود رازجویان، سید ابوالحسن ریاضی، سید جواد موسوی، لاله کاظمی، اعظم عابد ابیانه با مشاوره شرکت مهندسی «رستاک پویا طرح» کتاب مذکور را نوشته اند و نشر «هنر معماری قرن» در سال 1392 آنرا در 68 صفحه به چاپ رسانده است. طرح جلد با فواد علیجانی است  و عکس روی جلد  بخش فوقانی  برج  میلاد  تهران را در نمای شب و منور به  نورپردازی به تصویر کشیده است.

 کاوه احمدیان  کارشناس ارشد  مهندسی  برق  دانشگاه علم  و صنعت ایران  و مدرس همین دانشگاه از سال 1382  است. وی برنده  جایزه  بهترین کارگاه برگزار شده  در اولین کنفرانس روشنایی شهری در سال 1386 است. همچنین  برگزاری دوره های  مختلف روشنایی  و نور پردازی  از سال 1385  را بر عهده داشته است. احمدیان  انتشار کتابهای «اصول طراحی روشنايی بيرونی»، «آشنايی با اصول طراحی روشنايی»، «مهندسی روشنايی: راهنمای تصويری، کاربردی و سريع»، «اصول طراحی روشنايی از ديدگاه ايمنی و بهداشت» و تدوین چندین مقاله در زمینه نورپردازی و روشنایی را دارد. همچنین  وی طراح و مجری پروژه های نور پردازی بوده و علاوه  بر  کتاب «مبانی نور و روشنايی» در دو کتاب دیگر «نورپردازی بناهای ارزشمند» و «نورپردازی پل ها»  در مجموعه «دانش زيباسازی شهری» همکاری داشته است.

محمود راز جویان  دارای  مدرک  دکتری معماری است. وی پس از اخذ مدرک  کارشناسی  ارشد  رشته معماری  از دانشگاه تهران برای  ادامه تحصیل عازم آمریکا شد و توانست تحصیلات تکمیلی خود را در رشته معماری با گرایش روان‌شناسی محیط  از دانشگاه پنسیلوانیای امریکا در سال 1980 ادامه دهد. ایشان هم اکنون عضو هیئت علمی  و استاد دانشگاه شهید بهشتی است. وی مولف کتب «آسايش در پناه معماری هم ساز با اقليم» و «آسایش در پناه باد» می باشد  که  کتاب «آسایش در پناه باد» در دوره بیستم از طرف  وزارت  فرهنگ  و ارشاد اسلامی به عنوان  کتاب  سال  برگزیده انتخاب شده است. سید ابوالحسن ریاضی نیز دارای  دکترای جغرافیای انسانی است. وی استاد وعضو گروه مطالعات فرهنگی در پژوهشکده از سال 1385 تاکنون است. علایق پژوهشی وی «فلسفه جغرافیا»، «سیاست‌گذاری» و «برنامه‌ریزی شهری» است.

افشین کسائیان کارشناس مهندسی برق قدرت ، سید جواد موسوی  کارشناس  ارشد  طراحی صنعتی و لاله کاظمی  کارشناس عمران هستند که همگی علاوه  بر کتاب «روشنایی تابلوهای تبلیغاتی» در کتابهای «مباني نور و روشنايي» و چند کتاب دیگر از مجموعه «دانش زیباسازی شهری» همکاری داشته اند. اعظم عابد ابیانه نیز کارشناس ارشد طراحی صنعتی است که علاوه  بر این کتاب و کتب دیگر این مجموعه و «مطالعات طراحی وسایل بازی کودکان در فضای باز»  برای سازمان زیباسازی شهر تهران را در کارنامه خود دارد.

تیم نویسنده این اثر از حوزه های معماری، برق قدرت، جغرافیای انسانی و طراحی صنعتی است  که  بیشتر متمرکز بر حوزه «نورپردازی» با دید «طراحی شهری» است. 

کتاب «نورپردازی بناهای ارزشمند» شامل پنج بخش «نورپردازی شهری»، «روش های نورپردازی شهری»، «نورپردازی بناها»، «مطالعه و بررسی ضوابط بصری نورپردازی» و «ضوابط و دستورالعمل نورپردازی بناها» است.

- مقدمه اثر زندگی را بدون نور و روشنایی متصور نبوده و به اهمیت نورپردازی شهری اشاره نموده است. حوزه علوم مرتبط با نور را پزشکی، روان شناسی، فیزیک و معماری نام برده و مطالب کتاب را تنها مبتنی بر نمای بیرونی ساختمان و افزودن به زیبایی بناهای خاص برای جلب توجه شرح می دهد و سایر وجوه را به مطالعات بعدی موکول می نماید.

- بخش اول به «نورپردازی شهری» با بررسی موارد زیر می رسد:

  • «اهداف نور پردازی شهری»: شامل زیبایی، عملکردی و هویتی در منظر شهری است تا به بهبود کیفیت زندگی در فضاهای شهری برسد. نورپردازی با هدف «عملکردی» موارد ایمنی، امنیت، انجام کار، خوانایی محیط ، جهت یابی و ایجاد سلسله مراتب را در درک فضاهای مختلف مد نظر دارد. نورپردازی با هدف زیبایی نیز به دنبال روح بخشیدن به فضا، برجسته ساختن المان های شاخص شهری، جذابیت بصری، تشویق به ارتباطات مردمی، رونق زندگی شبانه و جلب جهانگردان است و نورپردازی با هدف  هویتی به دنبال ایجاد هویت شهری، خاطره جمعی و مناظر یادماندی می باشد.
  • «طراحی نور از مقیاس کلان تا خرد» در سه سطح بهره گیری نور در مقیاس کلان(ابزاری برای طراحی شهری)، میانی(نور از دید خارجی و داخلی) و خرد(جزئیات و حتی مراحل نصب) طبقه بندی شده و به هر یک از آنان می پردازد.

 - بخش دوم «روش های نورپردازی شهری»، نور را بعد چهارم معماری معرفی نموده که طول و عرض، ارتفاع و عناصر بصری را نمایان می سازد. طراح نور با توجه به اهداف نور پردازی و دو رویکرد «ایجاد تاثیرات بصری آرام و ایجاد تاثیرات بصری مهیج و چشمگیر» تصمیم به ارائه طرح می کند. در ادامه موارد زیر توضیح داده می شود.

  • «شیوه های مختلف نورپردازی» چه داخلی و چه خارجی با توجه به نظر ریچارد کلی به سه طریق «پس زمینه»، «تاکیدی» و «نمایشی یا تزیینی» نورپردازی می گردد که هر یک را شرح می دهد.البته ترکیبی از همه نورپردازی ها جذاب تر بوده و از تکرار و ملال بدور است.
  • «اصول اولیه طراحی نورپردازی» عبارتند از: در نظر گرفتن هویت و محتوی فرمی و حجم بنا، اجتناب از خیرگی و ایجاد آرامش بصری و... رعایت این موارد به تنهایی کافی نبوده و خلاقیت و نوآوری طراح را در بکار گیری این موارد می طلبد.

- بخش سوم «نورپردازی بناها» به توضیح یکایک موارد زیر می پردازد:

  • «روند تکامل نورپردازی بناها» که از گذشته با شمع و مشعل در مراسم و جشنها در ساختمانهای مهم و برجها برای جهت یابی و علامت دهی بوده تا امروز که برای تبدیل منظر شهری است مرور می شود.
  • «روش های نورپردازی بناها» مطالعه شده و عوامل تاثیر گذار در انتخاب راه حل نورپردازی همچون محیط اطراف، هویت تاریخی و فرهنگی، سبک معماری، محیط زیست و ... بررسی می شود. در آخر نمونه هایی برای درک بهتر همراه با تصویر ارائه می گردد، مانند نورپردازی بناهایی با حجم توپر، نمای پر و خالی، نمای شیشه ای و شفاف و ... .
  • «رابطه متقابل نورپردازی بناها با محیط اطراف»، نورپردازی یک بنا هیچ وقت به طور مجزا کافی نبوده و با اطراف و کل شهر در نظر گرفته می شود. مثلا شدت روشنایی یک برج در شهر بیشتر است از برجی که در خارج شهر و در محیط تاریک تر واقع شده است. نورپردازی موفق برای یک منطقه و محدوده با وجود یک طرح کلی یا جامع وتنظیم نورپردازی عمومی و اختصاصی میسر است.

- بخش چهارم «مطالعه و بررسی ضوابط بصری نورپردازی» است. نور سبب ارتباط بصری و دیدن عناصر شده و طرح نورپردازی خود یک پیام بصری بر بوم تاریکی محسوب می شود. در ادامه هنر، عناصر بصری و ترکیب بندی تعریف شده  و نتیجه را همان بیانی معرفی می کند که طراح می جوید و البته آنرا وابسته به واکنش مخاطب نیزمی داند.

- بخش پنجم «ضوابط و دستورالعمل نورپردازی بناها»، نورپردازی با توجه به مقیاس کلان، میانی و خرد صورت گرفته و ارتباط اجزای بنا با یکدیگر، ارتباط بنا با محیطش و کل فضای شهری را به دلایل زیر لازم بر می شمرد:

1- نورپردازی بناهای شاخص در مقیاس خرد، میانی و کلان  سبب تقویت حس جهت یابی در شهر می گردد.

2- نورپردازی بناهای بلند مرتبه و نشانه های شهری که از نقاط مختلف دیده می شوند، جذاب و جهت یاب هستند.

3- ، 4-، ...

و 27- انتخاب و نصب تجهیزات باید بگونه ای باشد تا از خیرگی و آلودگی نوری جلوگیری نماید. 

با توجه به عنوان کتاب «نورپردازی بناهای ارزشمند» با مطالعه آن انتظار می رود که همچون کتاب «نورپردازی بناهای تاریخی»، منظور از  بناهای ارزشمند گفته شود و تفاوت آن با سایر بناها مطرح گردد؟ اما اثر  ساختمان را کلی در نظر گرفته و مطالب گفته شده راجع به کل بناهاست. در بخش پنجم «ضوابط و دستورالعمل نورپردازی بناها» جمع بندی از فصول قبلی و برخی مطالب گفته شده در کتب قبلی نورپردازی است که آنرا فصلی کاربردی ساخته است. این اثر نیز می تواند برای مدیران، دانش پژوهان وطراحان  زیباسازی شهری موثر باشد.

منبع:

- کتاب:نورپردازی بناهای ارزشمند، نوشته: کاوه احمدیان، افشین کساییان، محمود رازجویان، سید ابوالحسن ریاضی، سید جواد موسوی، لاله کاظمی، اعظم عابد ابیانه؛  نشر:هنر معماری قرن، تهران: 1392

معرفی کتاب نرده ها وحصارها

در این یادداشت با مرور بر کتاب  هجدهم  مجموعه «دانش زیباسازی شهری» باعنوان «نرده ها وحصار ها»به معرفی آن خواهیم پرداخت. «نرده وحصار ها» عنوان کتابی است  که  گروه علمی متشکل از موسی پژوهان، مهدی ماستیانی، محسن صفار دزفولی و مصطفی سیرم  نوشته  شده است  و  نشر هنر معماری قرن در سال 1392 آنرا در 66 صفحه به چاپ رسانده است. طرح جلد  فواد علیجانی، با نمایی از نرده های کوتاه و  سپید است که خانه های فیلم های هالیوودی را یاد آور می شود و قرابتی با فضای شهری شرقی ندارد.

موسی پژوهان دارای مدرک دكتری تخصصی «جغرافیا» و«برنامه ریزی شهری» است. و استادیار دانشگاه آزاد اسلامی قزوین بوده  که علاوه بر این کتاب، همکاری در کتب دیگر «دانش زیباسازی شهری » را  دارد .همچنین دارای  مقالات و پژوهش های بسیاری  در حوزه های «جغرافیای انسانی» و «برنامه ریزی شهری» می باشد .

محسن صفار دزفولی دارای  دکتری در رشته تاريخ صنايع و اختراعات از دانشگاه سوربن، پاريس بوده واستادیار دانشگاه علم و صنعت ايران است که مقالات و پژوهش‌های متعددی در حوزه طراحی صنعتی و محصولات دارد.

 مهدی ماستیانی و مصطفی سیرم علاوه بر این کتاب  در تالیف شماره های دیگری از مجموعه زیباسازی شهری  همکاری  داشته اند. تیم نویسنده این اثر از حوزه طراحی صنعتی و برنامه ریزی شهری با تمرکز بر «طراحی مبلمان شهری» و نگاهی مبتنی بر مدیریت سیما و منظر شهری است.  

کتاب «نرده وحصار ها» شامل هشت  بخش «تعاریف و مفاهیم»، «انواع نرده، حصار و تیرک»، «مشکلات و معضلات موجود»، «ضوابط طراحی نرده ها و حصارها(ارگونومی)»، «ملاحظات فنی»، «فاکتور های موثر در طراحی و انتخاب نرده ها، حصارها و تیرک ها»، «بررسی نمونه های موردی» و «جمع بندی و نتیجه گیری کاربردی» است.

در مقدمه  نرده ها و حفاظ ها عنصری مهم از مبلمان شهری معرفی شده اند که برای تفکیک فضا ها و نمای شهری  به کار می روند. با بکار گیری نامطلوب این مبلمان و عدم توجه به حس زیباشناختی، روان شناختی و ایمنی شهروندان، تنها به عنوان باید های ایمنی پذیرفته شده و کاربرد مفید خود را از دست می دهند. در رفع این مسئله کتاب به مفاهیم و انواع نرده ها و حصار و موارد پیرامون آنها از جمله ارائه فنون طراحی در بخش های زیر می پردازد.

  • بخش اول تعاریف و مفاهیم؛
  1. تعریف نرده، حصار و تیرک: "فرهنگ دهخدا در مورد معنی واژه نرده می گوید: «میله های چوبی یا فلزی نزدیک هم نشانده، که چون دیوار مانع رفت و آمد است و الفاظ دیگرش محجر و طارمی است. محجری که در جلوی ایوان  می سازند و طارمی نیز گویند.  طارمی. محجر. دست انداز. حاجزی از چوب یا آهن مشبک که به جانب ایوان و مهتابی یا دو طرف پلکان کشند. «نرده کشی» را محصور کردن جایی با نرده های چوبین یا آهنین می داند».(کتاب صفحه 13)"
  2. ویژگی های نرده، حصار و تیرک؛ در این قسمت به شرح موارد استفاده این مبلمان شهری پرداخته می شود.

 

  • بخش دوم انواع نرده، حصار و تیرک؛ به موارد زیر تقسیم شده و با تصویر توضیح داده  می شود.
  1. انواع نرده، حصار و تیرک به لحاظ تحرک ...
  2. انواع نرده، حصار و تیرک به لحاظ کاربرد(جدا کننده مسیر پیاده رو و دوچرخه از سواره- راه بند ها – پارکینگ سواره، موتور و دوچرخه – حفاظ درختان – باغچه و فضا های سبز – پل  ها و حصارهای تزئینی)

 

  • بخش سوم مشکلات و معضلات موجود؛ برخی از این مشکلات : نرده ها دارای زوائد تیز و برنده اند و عدم رعایت تناسبات انسانی، عدم هماهنگی فرم، عدم هماهنگی مصالح با محیط و ...  در حصار هاست. این آشفتگی ها ناشی از عدم طراحی، مکان یابی مناسب و سوء مدیریت مسئولین است.

 

  • بخش چهارم ضوابط طراحی نرده ها و حصارها(ارگونومی)؛ در این بخش به موارد ارگونومی و ایمنی شهروندان در ارتباط با نرده ها می پردازد به طور مثال اگر ارتفاع سطحی زیاد بود باید از خم شدن افراد و احتمال سقوط آنان جلوگیزی کرد و ارتفاع نرده ها بر اساس درجه ایمنی لازم باشد و ... .

 

  • بخش پنجم ملاحظات فنی؛ در این قسمت موارد زیر بررسی و شرح داده داده می شود و در آخر به ارائه شش نمونه موردی( نرده چوبی، ستون چوبی حصار و ...) با جزئیات آن  و تصویر می پردازد.
  1. اتصالات
  2. مواد و مصالح
  3. مکان یابی
  4. نصب
  5. تعمیر و نگهداری
  6. ارائه نمونه های جزئیات نرده ها

 

  • بخش ششم فاکتور های موثر در طراحی و انتخاب نرده ها، حصارها و تیرک ها؛ که به توضیح فرم،  رنگ و تزئینات نرده ها  به لحاظ کاربرد و تاثیر و فضا و حس زیبایی شناسی همرا با تصویر پرداخته می شود.

 

  • بخش هفتم بررسی نمونه های موردی؛ که به انواع تیرک و پایه ،  انواع نرده و پایه، نرده و جایگاه دوچرخه و موتوربه همراه تصویر شرح کامل داده می شود.

  

  • بخش هشتم جمع بندی و نتیجه گیری کاربردی؛ در این بخش اصول طراحی و کاربرد نرده ها را در سه مرحله 1- طراحی( ارگونومی، ملاحظات فنی و اصول بصری) 2- مکان یابی و نصب 3- نگهداری و مدیریت تقسیم بندی می کند.

به طور کلی کتاب به نسبت حجم کوچکش با عرضه تصاویر مرتبط هر بخش و  مبحث، بسیار کاربردی و راه گشاست و برخلاف اینکه  برخی غیر متخصصان، این مقوله را امری لوکس و فانتزی قلمداد می کنند،  اثر با پرداختن به معرفی، کاربرد و مواردی که در طراحی و نصب و نگهداری  نرده ها و انواع حصار ها باید رعایت شود سعی در افزایش آگاهی شهروندان، محققان، دانشجویان طراحی شهری و مبلمان شهری، متخصصان و مسئولین  و مجریان امر دارد تا باعث توجه جدی تری نسبت به فضای شهری و کاربرد این مبلمان شده و از معضلات آن  نیز جلوگیری  کند.  طراحی مناسب و نصب درست نرده ها به لحاظ نوع کاربردشان( ایمنی، زیبایی، تفکیک فضا و ...)  موجب حس تعلق، احترام و امنیت در شهروندان شده و آنان را به حفظ  مبلمان شهری  و داشتن حس خوب و شهری داپذیر تشویق می نماید.

 

منبع:

کتاب: نرده ها وحصار ها، نوشته: موسی پژوهان، مهدی ماستیانی، محسن صفار دزفولی و مصطفی سیرم؛ نشر: هنر معماری قرن، تهران: سال 

معرفی کتاب محیط های پاسخده

                          

«محیط های پاسخده» عنوان کتابی  است  که در کلام  پیش رو  معرفی خواهیم کرد و بر روی آن «کتاب راهنمای  طراحان شهری» ذکر شده است. «محیط های پاسخده» توسط نویسندگان؛ ای ین بنتلی، آلن الکک، پال مورین، سو مک گلین و گراهام اسمیت   به رشته تحریر در آمده  و توسط  مصطفی بهزاد فر برگردانده شده است. نشر تهران؛دانشگاه علم و صنعت ایران در سال 1382 اثر را  در 440 صفحه به چاپ رسانده و در سال  1395 نیز به چاپ دوازدهم رسیده است. طرح جلد کتاب با علی نقوی نمینی است که اسکیسی از نمای ساختمان و بخشی از فضای سبز است.

«تاریخچه مبلمان شهری» عنوان کتاب  سیزدهم  مجموعه «دانش زیباسازی شهری» است. که  گروه علمی متشکل از سید رضا مرتضایی، آذین السادات دامی رو و سید حامد بهشتی  با همکاری موسسه چشم انداز توسعه عصر نوشته شده است  و  نشر هنر معماری قرن در سال 1392 آنرا در 61 صفحه به چاپ رسانده است. طرح جلد و عکس کاری از فواد علیجانی است. تصویر نمای نزدیک  پایه و چراغ های روی آن با پس زمینه سیاه و سفید بخشی از نمای ساختمان های مجموعه کاخ گلستان است که تاکید بر روی چراغ ها به عنوان مبلمان شهری دارد.

معرفی کتاب «هویت و مبلمان شهری»

 در این یادداشت با مطالعه کتاب  چهاردهم  مجموعه «دانش زیباسازی شهری» تحت عنوان «هویت و مبلمان شهری» به معرفی آن خواهیم پرداخت. «هویت و مبلمان شهری» عنوان کتابی است  که  گروه علمی متشکل از سید رضا مرتضایی  و سید حامد بهشتی  با همکاری موسسه «چشم انداز توسعه عصر» نوشته شده است  و  نشر هنر معماری قرن در سال 1393 آنرا در 56 صفحه به چاپ رسانده است. طرح جلد با فواد علیجانی است و  تصویر روی جلد  تهران قدیم را با نمایی از مهمانخانه قصر نشان می دهد.

«4000 طرح تزیینی (گل و گیاه)» عنوان کتابی  است  که گراهام لسلی مک کالم  نوشته  و سونیا رضا پور آنرا ترجمه نموده است. انتشارات یساولی نیز  اثر را  در383 صفحه در سال 1386 به چاپ اول  و در سال  1393  به چاپ پنجم رسانده است.

مک کالم در شرح حالی از خود می گوید :"من در شهر کیمبرلی، آفریقای جنوبی، در سال 1966​​ در خانواده ای نه نفره و پر جنب و جوش متولد شدم. خلاقیت، در خانواده  بیشتر از دیگر فعالیتها، از اهمیت برخوردار بود. رنگ آمیزی یک عکس خاطره ای است که از اولین درس های نقاشی  با مادرم دارم. در مناسبت های مختلف مانند تولد ،عید پاک و ...، وقت مناسبی برای ایجاد کارت تبریک برای عزیزانم بود واین شروع روشن و شاد با من باقی ماند. بسیاری از سالهای شکل گیری شخصیت ام به طبیعت نزدیک بود و با داشتن یک موقعیت هنری، تمایلی به ثبت جهان  طبیعی شد و آنرا با مردم نیز به اشتراک می گذارم و بیشتر کار و فعالیت ام  تحقیق است. ایجاد کتاب ها مستلزم صرف وقت زیادی در کتابخانه ها و جادوهای طولانی در طراحی میزم است. من همیشه مایل به ساخت مجموعه ها بوده ام و این امر برای جمع آوری طرح هایی از منابع تاریخی و فرهنگی گسترش یافته است و..."(سایت ذکر شده منبع)

کتاب در قطعی کوچک با یک پیشگفتار کوتاه از نویسنده  چنین آمده:"اگر یک هنرمند، طراح، هنر دوست، صنعتگر یا علاقمند به کارهای هنری هستید، این کتاب مخصوص شما است. افراد خلاق همواره در جستجوی طرحی کامل، نقش مایه ای ایده آل و محرکی ضروری هستند که باعث شود کارهای هنری و پروژه های آنان با استقبال بیشتری روبرو شوند. این مجموعه حاوی چهار هزار طرح گل و گیاه و...  که 1900 طرح آن میراث هنری صدها هنرمند و طراح بوده و شامل سبک های تاریخی - فرهنگی و جنبش های هنری بیشمار است. این تصاویر از عالی ترین و مشهور ترین، تا ساده ترین وگمنام ترین مکان ها گرفته شده است."(کتاب) در ادامه اثر کاملا مصور بوده و  تصاویر تزئینی  جمع آوری شده با مطابق فهرست زیر آمده است؛

  • - پیشگفتار
  • - -مدیترانه ای
  • - مصری
  • - یونانی
  • - رومی
  • - روم شرقی
  • - قرون وسطایی
  • - اسلامی
  • - چینی
  • - ژاپنی
  • - بومی
  • - هنر نوین
  • - آرت دکو
  • - گل ها
  • - برگ ها
  • - میوه
  • - سبزیجات
  • - تخمدان ها
  • - درخت ها
  • - نقش مایه ها
  • - حاشیه ها
  • - نمایه ها

در کل کتاب با سبک های مختلف طراحی به نحوی با شکوه ، وضوح و جزئیات تصاویر، بسیار  کاربردی و روان است و علاقمندان و هنرجویان رشته های هنری و تزئینی ، صنایع دستی  و صنعتگران  چون گرافیک، طراحی زیورآلات و... مفید است.

منابع:

- کتاب: 4000 طرح تزیینی (گل و گیاه)؛ نوشته گراهام لسلی مک کالم؛ترجمه:سونیا رضا پور؛نشر: یساولی؛ 1386.

- سایت: https://translate.google.com/translate?hl=fa&sl=en&u=https://www.amazon.com/Graham-Leslie-McCallum/e/B0034Q24BA&prev=searchz

 

صفحه1 از3

قدیمی ترین مطالب

درباره ما

سایت پژوهش هنر کاری جمعی، داوطلبانه و بدون هر نوع جهت گیری است. کلیه نویسندگان از پژوهشگران، هنرمندان، کارشناسان، اساتید و هنرجویان حوزه هنر بوده و سعی در نشر و آگاهی  در حوزه پژوهش هنر به زبان پارسی و قابل دسترس برای کلیه علاقمندان و هنر جویان دارند.

ازدوستان فعال در حوزه های مختلف فرهنگی - هنری از جمله نگارش مقالات: تخصصی، پژوهشی و یادداشت های معرفی: کتاب، حوزه های نو و بینا رشته ای، هنرمندان، فیلم مستند، تهیه گزارش از رویدادهای پژوهش هنر و... فعالیت دارند، دعوت می نماییم  ما را یاری نمایند:   Golzarleila@yahoo.com

بیشترین نظرات

ما از کوکی ها برای بهبود وب سایت استفاده می کنیم. برای مشاهده اطلاعات بیشتر مراجعه کنید به سیاست کوکی ها. من در سایت از کوکی ها استفاده می کنم. قبول کردن